Cần chấm dứt lãng phí trong đầu tư công để phục hồi nền kinh tế

Trao đổi với phóng viên Thời báo Tài chính Việt Nam, chuyên gia kinh tế - TS. Cấn Văn Lực nhấn mạnh, chính sự lãng phí trong đầu tư công sẽ làm giảm động lực phục hồi kinh tế.

Báo cáo thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2021 vừa được Chính phủ trình Quốc hội đã chỉ ra nhiều mặt tích cực của công tác này trong năm vừa qua. Tuy nhiên, vẫn có một vài lĩnh vực còn tồn tại lãng phí, đặc biệt trong lĩnh vực đầu tư công.

PV: Chính phủ vừa trình Quốc hội báo cáo về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí (THTK, CLP) năm 2021, trong đó có báo cáo cụ thể về lĩnh vực đầu tư công. Theo ông, mặt tích cực trong công tác quản lý đầu tư công thời gian qua là gì?

Lãng phí trong đầu tư công sẽ làm giảm động lực phục hồi kinh tế
TS. Cấn Văn Lực

TS. Cấn Văn Lực: Công tác đầu tư công đã có nhiều chuyển biến tích cực khi các thể chế đã được hoàn thiện hơn trong các Luật Đầu tư công, Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP). Đồng thời, các quy trình về thủ tục đầu tư xây dựng phần nào đã được rút gọn và công tác giao kế hoạch cũng được triển khai bài bản hơn.

Hơn nữa, trong 2 năm vừa qua (2020 - 2021) việc giải ngân vốn đầu tư công đã được thúc đẩy, tăng cao hơn so với giai đoạn trước kể cả trong bối cảnh cả nước vừa trải qua nhiều đợt bùng phát dịch Covid-19.

PV: Bên cạnh những mặt tích cực, công tác quản lý đầu tư công vẫn còn không ít những hạn chế, chủ yếu là những “căn bệnh” đã kéo dài lâu nay. Theo ông, đâu là những hạn chế đáng kể nhất?

TS. Cấn Văn Lực: Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã rất nhiều lần đôn đốc và họp bàn. Đồng thời, Chính phủ đã thành lập 6 tổ công tác do các Phó Thủ tướng và 2 tư lệnh ngành làm tổ trưởng. Tại các bộ, ngành, địa phương cũng đã có những tổ công tác để kiểm tra, đôn đốc công tác giải ngân vốn đầu tư. Nhưng rõ ràng, việc giải ngân vốn đầu tư công vẫn đang rất chậm.

Những tồn tại, vướng mắc này đã được cơ quan Chính phủ và khá nhiều bộ, ngành chỉ ra. Nhưng tôi cho rằng, vướng mắc lớn nhất và quan trọng nhất chính là vai trò và tính quyết liệt của người đứng đầu các cấp bộ, ngành, địa phương. Vì không có tính quyết liệt, không thể hiện rõ được vai trò của người đứng đầu nên đã có tình trạng, cùng một dự án và trong cùng thể chế, có địa phương làm được nhưng có địa phương làm rất chậm chạp.

Công tác giải phóng mặt bằng, tái định cư vẫn luôn là vấn đề nan giải bởi nó gắn chặt với chuyện thiếu công bằng, thiếu công khai minh bạch, giá đền bù không hợp lý... đã dẫn đến rất nhiều tranh chấp xảy ra.

Nguồn: Bộ Tài chính Đồ họa: Hồng Vân
Nguồn: Bộ Tài chính Đồ họa: Hồng Vân

Ngoài ra, quy trình thủ tục đầu tư và xây dựng (bao gồm cả những dự án có vốn nước ngoài) vẫn rất phức tạp và phải qua rất nhiều bước khiến cho quá trình phê duyệt đầu tư xây dựng luôn bị kéo dài, tính bằng năm.

Cuối cùng chính là năng lực của một số chủ đầu tư có vấn đề. Do đó, chỗ thì yếu về năng lực quản lý, chỗ thì yếu về năng lực tài chính, không có khả năng huy động vốn dẫn đến các dự án bị kéo dài hoặc bị đình trệ.

PV: Dưới góc nhìn của chuyên gia, ông thấy những hạn chế này gây thất thoát, lãng phí ra sao, thưa ông?

TS. Cấn Văn Lực: Trong bối cảnh hiện nay, nhu cầu đầu tư công, đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng là rất lớn. Tuy nhiên, có nhiều dự án, nhiều vấn đề tồn đọng lâu nay chưa được giải quyết triệt để. Điều này đã gây ra lãng phí và làm giảm đi những động lực cho phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội. Bên cạnh đó làm giảm đi khả năng thu hút vốn đầu tư bao gồm cả vốn nước ngoài và vốn đầu tư theo hình thức PPP. Đặc biệt, gây thất thoát, lãng phí cho xã hội.

Ví dụ như các quy định liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng. Việc sửa đổi một số quy định về pháp luật có liên quan đến lĩnh vực bất động sản còn chậm được ban hành, dẫn đến nhiều dự án, công trình bị dở dang, bỏ hoang, trong khi nhiều dự án khác cần quỹ đất để xây dựng lại không có. Hiện có khá nhiều dự án đang trong tình trạng như vậy, nhất là ở TP. Hồ Chí Minh. Điều này đã giảm hiệu quả đầu tư và giảm cả nguồn thu ngân sách từ dự án, từ đất đai của dự án.

PV:Chủ tịch Quốc hội vừa qua có cho biết, giai đoạn hiện nay chúng ta đang có nhiều vốn đầu tư nhất. Nhưng những hạn chế trong đầu tư công lại đang là điểm nghẽn lớn trong quá trình thúc đẩy phục hồi kinh tế. Ông có đề xuất giải pháp gì để góp phần khắc phục, tháo gỡ những hạn chế, nâng cao chất lượng, đẩy nhanh tốc độ triển khai các dự án đầu tư công?

TS. Cấn Văn Lực: Để công tác đầu tư công phát huy cao nhất hiệu quả, theo tôi, các bộ, ngành, địa phương cần phải tăng cường hơn nữa vai trò, trách nhiệm và tính quyết liệt của người đứng đầu. Thực tế đã chứng minh, ở bộ, ngành, địa phương nào, người đứng đầu quyết liệt trong triển khai các công việc thì ở đó đều có được kết quả tốt.

Đồng thời, sự phối kết hợp giữa các bộ, ngành và phối kết hợp trong từng bộ, ngành, từng địa phương với nhau cần phải cải thiện hơn nữa trong việc triển khai các dự án trọng điểm, có tính chất liên kết vùng.

Lĩnh vực đầu tư công liên quan đến rất nhiều sở, ban, ngành và nhiều bộ phận khác nhau. Vì thế, tại mỗi địa phương cần phát huy một cách thực chất và hiệu quả mô hình của tổ công tác. Địa phương nào tổ công tác làm tốt, thực chất và hiệu quả sẽ là mô hình nhân rộng để các địa phương khác học tập, làm theo.Người đứng đầu cơ quan, đơn vị, địa phương phải sát sao chỉ đạo, xây dựng kế hoạch giải ngân cụ thể, đồng thời phải kiểm tra, đôn đốc, tháo gỡ vướng mắc kịp thời.

Ngoài ra, Chính phủ cần cho tiếp tục rà soát các quy trình, thủ tục liên quan đến đầu tư, xây dựng. Quy định nào còn phù hợp thì tiếp tục áp dụng, quy định nào không còn phù hợp thì nên bỏ, bổ sung, thay thế quy định phù hợp với thực tế hơn. Đồng thời, Chính phủ tích cực làm việc với các nhà tài trợ nước ngoài để giảm bớt đi những quy trình, thủ tục không cần thiết giúp cho các dự án sử dụng vốn nước ngoài nhanh chóng được triển khai và giải ngân.

PV: Xin cảm ơn ông!

An Nhi

Tin cùng chuyên mục

Yêu cầu 5 địa phương đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư

Yêu cầu 5 địa phương đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư

Theo báo cáo, tính đến hết tháng 10/2022, 5 địa phương này mới giải ngân hơn 9.000 tỷ đồng, đạt 33,9% kế hoạch địa phương triển khai.
Nhiều khoản thu ngân sách sớm “cán đích” nhờ kinh tế tăng trưởng

Nhiều khoản thu ngân sách sớm “cán đích” nhờ kinh tế tăng trưởng

Theo Bộ Tài chính, nhờ kinh tế phục hồi và tăng trưởng khả quan, tổng thu ngân sách nhà nước 11 tháng ước đạt 1.638,9 nghìn tỷ đồng, bằng 116,1% dự toán, tăng 17,4% so cùng kỳ năm 2021. Trong đó, thu nội địa, thu từ dầu thô và thu cân đối từ hoạt động xuất nhập khẩu đều đã vượt dự toán được giao.
Tiếp tục đề xuất giảm 30% phí sử dụng đường bộ cho xe khách

Tiếp tục đề xuất giảm 30% phí sử dụng đường bộ cho xe khách

Bộ Tài chính đề xuất giảm từ 10% - 30% phí sử dụng đường bộ đối với xe kinh doanh vận tải hàng hóa và hành khách. Thời gian giảm 6 tháng kể từ ngày nghị định này có hiệu lực thi hành.
Năm 2023, TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế 7,5-8%

Năm 2023, TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế 7,5-8%

TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 7,5 - 8%, cao hơn cả nước (6,5%) bằng những giải pháp sáng tạo và sẵn sàng thực hiện thí điểm những cơ chế mới…
Mức thu phí thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường từ 6 triệu đồng đến 96 triệu đồng

Mức thu phí thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường từ 6 triệu đồng đến 96 triệu đồng

Mức thu phí thẩm định tính theo tổng mức vốn đầu tư dự án từ 10 tỷ đồng đến trên 7 nghìn tỷ đồng. Tùy theo nhóm dự án (có từ dự án nhóm 1 đến nhóm 6) mà có mức phí khác nhau, thấp nhất từ 6 triệu đồng đến 96 triệu đồng. Mức phí thẩm định lại báo cáo đánh giá tác động môi trường bằng 50% mức thu phí thẩm định lần đầu.

Tin khác

Mặt bằng lãi suất huy động của các ngân hàng thương mại vẫn ở mức khá cao

Mặt bằng lãi suất huy động của các ngân hàng thương mại vẫn ở mức khá cao

Diễn biến vĩ mô tuần qua xuất hiện nhiều thông tin cho thấy nguồn cung USD dồi dào, lãi suất diễn biến khác nhau giữa các thị trường, khi lãi suất liên ngân hàng giảm ở các kỳ hạn ngắn, nhưng lãi suất trên thị trường tiền gửi dân cư vẫn khá nóng.
Giải pháp đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công nguồn vốn nước ngoài

Giải pháp đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công nguồn vốn nước ngoài

Theo báo cáo của các đơn vị chức năng của Bộ Tài chính, tổng số giải ngân từ đầu năm tới nay mới đạt 26,06% kế hoạch đầu tư công vốn nước ngoài của năm 2022.
Thủ tướng chỉ đạo từng bộ, ngành tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho người dân, doanh nghiệp

Thủ tướng chỉ đạo từng bộ, ngành tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho người dân, doanh nghiệp

Sáng 1/12, Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì họp phiên thường kỳ Chính phủ tháng 11/2022. Thủ tướng yêu cầu khi thấy người dân và doanh nghiệp gặp khó khăn thì cơ quan nhà nước không được bỏ mặc mà trách nhiệm càng phải cao, tránh tình trạng người dân và doanh nghiệp nghĩ rằng cơ quan nhà nước không có ý kiến gì hoặc bỏ mặc...
Tổng quan kinh tế Việt Nam 11 tháng năm 2022

Tổng quan kinh tế Việt Nam 11 tháng năm 2022

Bình quân 11 tháng năm 2022, CPI tăng 3,02% so với cùng kỳ năm trước, chủ yếu do giá lương thực và giá xăng dầu. Tính chung 11 tháng năm 2022, cán cân thương mại hàng hóa ước tính xuất siêu 10,6 tỷ USD (cùng kỳ năm 2021 xuất siêu 0,6 tỷ USD) cả nước có 194,7 nghìn doanh nghiệp đăng ký thành lập mới và quay trở lại hoạt động, tăng 33,2% so với cùng kỳ năm trước. Tổng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đăng ký vào Việt Nam đạt gần 25,14 tỷ USD, giảm 5% so với 11 tháng năm 2021.
Bộ Tài chính hoàn thiện dự thảo thông tư về tổ chức thực hiện dự toán ngân sách nhà nước năm 2023

Bộ Tài chính hoàn thiện dự thảo thông tư về tổ chức thực hiện dự toán ngân sách nhà nước năm 2023

Bộ Tài chính vừa hoàn thiện dự thảo thông tư về tổ chức thực hiện dự toán ngân sách nhà nước năm 2023. Dự thảo thông tư nêu rõ, các bộ, cơ quan trung ương thực hiện cơ chế tạo nguồn thực hiện cải cách chính sách tiền lương theo quy định.
Một số địa phương đề nghị điều chỉnh kế hoạch vốn vay lại năm 2022

Một số địa phương đề nghị điều chỉnh kế hoạch vốn vay lại năm 2022

Theo tờ trình của Chính phủ, tính đến ngày 31/8/2022, có 15 địa phương đề nghị điều chỉnh dự toán vốn vay lại, 1 địa phương đề nghị trả nợ trước hạn.
Việt Nam đã thu hút hơn 25,1 tỷ USD vốn FDI

Việt Nam đã thu hút hơn 25,1 tỷ USD vốn FDI

Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), tính đến ngày 20/11, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký cấp mới, điều chỉnh và góp vốn mua cổ phần đạt hơn 25,1 tỷ USD, bằng 95% so với cùng kỳ năm 2021, tăng 0,4% so với 10 tháng và tăng 10,3% so với 9 tháng.
Forbes: GDP bình quân đầu người Việt Nam tăng trưởng ấn tượng nhất thế giới trong 15 năm qua

Forbes: GDP bình quân đầu người Việt Nam tăng trưởng ấn tượng nhất thế giới trong 15 năm qua

Trong giai đoạn 2006-2021, GDP bình quân đầu người của Việt Nam theo USD giá hiện hành đã tăng gần 371% (tăng gần 5 lần). Nếu theo giá so sánh năm 2015, trong 15 năm này, GDP bình quân của Việt Nam tăng 104,4% (hơn 2 lần). Forbes nhận định, GDP bình quân đầu người của Việt Nam đã tăng trưởng vô cùng ấn tượng nhất trong số tất cả các quốc gia trên thế giới. Xu hướng này phản ánh tính năng động của nền kinh tế Việt Nam và sự phát triển vượt bậc của Việt Nam trong những năm qua.
Tình trạng thiếu vốn đang lan rộng ra nhiều ngành kinh tế

Tình trạng thiếu vốn đang lan rộng ra nhiều ngành kinh tế

Doanh nghiệp đang gặp nhiều khó khăn trong huy động vốn, trả nợ trái phiếu, và hiện đã có những tình trạng chấp nhận vay ngoài với lãi suất 20-30%.
Hơn 97% kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam tập trung ở châu Á, châu Mỹ và châu Âu

Hơn 97% kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam tập trung ở châu Á, châu Mỹ và châu Âu

Theo thống kê của Tổng cục Hải quan, châu Á, châu Mỹ và châu Âu chiếm hơn 97% kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam trong 10 tháng năm 2022, đồng thời cả 3 khu vực đều duy trì tăng trưởng ấn tượng hai con số.
Xem thêm
Phiên bản di động