Bộ Tài chính vừa ban hành Quyết định số 2731/QĐ-BTC phê duyệt Kế hoạch nghiên cứu khoa học và công nghệ 5 năm của ngành Tài chính giai đoạn 2026 - 2030.

Tăng cường năng lực nghiên cứu, phân tích, dự báo

Kế hoạch nêu rõ, trong giai đoạn 2026 - 2030, kinh tế thế giới được dự báo tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường, với mức độ bất định cao. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn cùng với xung đột địa chính trị tiếp tục tác động mạnh đến thương mại, đầu tư và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ngành Tài chính xây dựng hệ thống thông tin phục vụ hiệu quả công tác điều hành. Ảnh: Đức Minh

Đồng thời, khoa học công nghệ (KHCN), đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI) và chuyển đổi xanh phát triển nhanh, trở thành động lực quan trọng nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh quốc gia. Tuy nhiên, quá trình này cũng làm xuất hiện những thách thức mới về quản trị, tiêu chuẩn công nghệ, an ninh dữ liệu, nhu cầu năng lượng, chi phí đầu tư hạ tầng số và nguy cơ gia tăng khoảng cách phát triển giữa các ngành, lĩnh vực và nền kinh tế.

Những xu hướng trên đang làm thay đổi sâu sắc môi trường phát triển và phương thức phân bổ nguồn lực toàn cầu, tác động trực tiếp, đa chiều đến Việt Nam. Trong bối cảnh đó, ngành Tài chính cần tăng cường năng lực nghiên cứu, phân tích và dự báo; chủ động nhận diện các xu hướng, cơ hội và rủi ro mới, cung cấp luận cứ khoa học cho việc điều hành chính sách tài chính - ngân sách, huy động và phân bổ hiệu quả nguồn lực, nâng cao khả năng chống chịu và bảo đảm an ninh, an toàn tài chính quốc gia.

Giai đoạn 2026 - 2030 cũng đánh dấu bước chuyển quan trọng của Việt Nam sang thời kỳ phát triển mới, với yêu cầu tăng trưởng nhanh, bền vững và phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng hai con số. Điều này đòi hỏi đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế; đồng thời, chính sách tài chính cần phát huy mạnh hơn vai trò kiến tạo phát triển, huy động và phân bổ hiệu quả nguồn lực, dẫn dắt và kích hoạt các động lực tăng trưởng mới.

KHCN, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh tạo động lực mới cho tăng trưởng, đồng thời cũng đặt ra yêu cầu đổi mới cơ chế phân bổ nguồn lực tài chính công, khuyến khích khu vực tư nhân đầu tư cho nghiên cứu, phát triển và đổi mới công nghệ, đồng thời phát triển các công cụ tài chính phù hợp. Cùng với đó, phát triển hạ tầng chiến lược tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong mở rộng không gian phát triển, tăng cường liên kết vùng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Trong bối cảnh nhu cầu nguồn lực cho phát triển ngày càng lớn, yêu cầu đặt ra là phải đổi mới cơ chế huy động, phân bổ và sử dụng nguồn lực theo hướng hiệu quả, minh bạch và bền vững, gắn với bảo đảm an toàn nợ công và quản trị rủi ro tài khóa - tài chính trung, dài hạn. Đây là những vấn đề lớn cần được tập trung nghiên cứu, cung cấp luận cứ khoa học cho việc hoàn thiện chính sách kinh tế - tài chính và xây dựng Kế hoạch nghiên cứu KHCN ngành Tài chính giai đoạn 2026 - 2030.

Định hướng các nhiệm vụ nghiên cứu có tính chiến lược

Trên cơ sở các chủ trương, định hướng lớn của Đảng, Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Bộ Tài chính về phát triển kinh tế - xã hội, tài chính - ngân sách, KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Kế hoạch nghiên cứu KHCN 5 năm của ngành Tài chính giai đoạn 2026 - 2030 được xây dựng nhằm định hướng các nhiệm vụ nghiên cứu có tính chiến lược, trọng tâm và liên ngành; cung cấp luận cứ khoa học phục vụ xây dựng chiến lược, quy hoạch, hoàn thiện thể chế, chính sách, pháp luật và công tác chỉ đạo, điều hành của Bộ Tài chính; đồng thời làm cơ sở đề xuất, lựa chọn và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ KHCN của ngành trong giai đoạn 2026 - 2030.

Theo đó, Kế hoạch nghiên cứu khoa học và công nghệ 5 năm của ngành Tài chính giai đoạn 2026 - 2030 tập trung vào những nội dung chính sau:

Một là, thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế “hai con số” đến năm 2030 và tăng trưởng nhanh đến năm 2045.

Hai là, phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Ba là, cơ chế, chính sách tài chính công trong bối cảnh mới.

Bốn là, hoàn thiện thể chế, chính sách pháp luật và cải thiện môi trường kinh doanh.

Năm là, phát triển đồng bộ, minh bạch và bền vững thị trường tài chính và đa dạng các dịch vụ tài chính.

Sáu là, hát triển các ngành kinh tế, xã hội, hạ tầng, đô thị và nông thôn.

Bảy là, hội nhập quốc tế về kinh tế - tài chính.

Tám là, cải cách tổ chức, bộ máy và phát triển nguồn nhân lực ngành Tài chính trong bối cảnh chuyển đổi số.

Kế hoạch nghiên cứu khoa học và công nghệ 5 năm của ngành Tài chính giai đoạn 2026 - 2030 là cơ sở cho việc đề xuất, tuyển chọn và giao trực tiếp nhiệm vụ khoa học và công nghệ của ngành Tài chính.