Sáng 12/10, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự thảo Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).

Trình bày tóm tắt tờ trình của Chính phủ về dự án luật, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết dự thảo Luật gồm 10 chương, 103 điều, giảm 79 điều so với hai luật hiện hành. Dự thảo về cơ bản kế thừa kết cấu và bố cục của Luật Ngân sách nhà nước hiện hành. Các nội dung của Luật Đầu tư công được giản lược, lồng ghép vào các điều, khoản tương ứng của dự thảo luật; nội dung đặc thù về chương trình, nhiệm vụ, dự án đầu tư công được quy định tại chương riêng.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày tại phiên họp.

Nội dung cơ bản của dự thảo Luật kế thừa các quy định hiện hành của Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công còn phù hợp, phát huy hiệu quả, có tác động tích cực; đồng thời tinh chỉnh để phù hợp với tình hình mới và việc hợp nhất hai luật.

Đơn giản hóa trình tự, thủ tục theo quy mô dự án

Dự thảo hợp nhất khuôn khổ quản lý ngân sách nhà nước và đầu tư công, cắt giảm nội dung trùng lắp, chưa đồng bộ, gắn với quản trị rủi ro tài khóa và thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý ngân sách nhà nước. Kế hoạch đầu tư công được hợp nhất toàn diện vào kế hoạch tài chính 5 năm và dự toán ngân sách nhà nước hằng năm.

Đồng thời, hợp nhất đồng bộ các quy định về thẩm quyền của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, địa phương về ngân sách nhà nước, bao gồm cả chi đầu tư công; về ban hành nguyên tắc, tiêu chí, định mức ngân sách nhà nước đối với cả chi đầu tư công và chi thường xuyên.

Về phạm vi quản lý, dự thảo thống nhất phạm vi ngân sách nhà nước và vốn đầu tư công, không bao gồm nguồn thu hợp pháp của cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập dành cho đầu tư. Chính phủ sẽ quy định việc sử dụng nguồn thu này cho đầu tư nhằm bảo đảm không tạo khoảng trống pháp lý. Dự thảo cũng thể chế hóa quy định về xây dựng hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu quốc gia về ngân sách nhà nước.

Để đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát nguồn lực, Chính phủ đề xuất giao Chính phủ quy định chi tiết một số nội dung hiện được quy định tại Luật Đầu tư công, như tiêu chí phân loại dự án nhóm A, B, C; trình tự, thủ tục, hồ sơ quyết định hoặc điều chỉnh chủ trương đầu tư; trình tự lập, thẩm định và quyết định đầu tư. Việc quy định chi tiết sẽ gắn với đơn giản hóa thủ tục, trình tự và nội dung phù hợp với quy mô dự án.

Một đề xuất khác là phân cấp thẩm quyền chuyển nguồn chi đầu tư công từ ngân sách trung ương cho UBND cấp tỉnh, thay vì HĐND cấp tỉnh. Dự thảo đồng thời bổ sung một số nguyên tắc phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa ngân sách cấp tỉnh và ngân sách cấp xã theo Kết luận số 76 của Trung ương.

Đáng chú ý, dự thảo bổ sung nguyên tắc đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội trong toàn bộ quá trình thực hiện dự án đầu tư công. Chính phủ có trách nhiệm hướng dẫn quy trình đánh giá; các bộ, ngành, địa phương ban hành tiêu chí đánh giá thuộc lĩnh vực phụ trách; các cơ quan, đơn vị thực hiện đánh giá hiệu quả đầu tư đối với dự án do cấp mình quản lý. Dự thảo cũng làm rõ căn cứ, nguyên tắc xác định và tính toán sơ bộ tổng mức đầu tư trong quá trình đề xuất dự án.

Chính phủ đề xuất quy định bảo đảm ưu tiên bố trí ngân sách cho chi đầu tư phát triển và phát triển đột phá các ngành, lĩnh vực, chính sách dân tộc, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, nhằm thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước trong từng thời kỳ.

Mở rộng phạm vi sử dụng dự phòng ngân sách

Để xử lý khó khăn, vướng mắc và tăng cường kỷ luật, kỷ cương ngân sách, dự thảo bổ sung nguyên tắc các khoản vay của ngân sách nhà nước được quản lý cân đối chung vào quỹ ngân sách nhà nước. Phạm vi sử dụng dự phòng ngân sách, quỹ dự trữ tài chính, nguồn tăng thu và dự toán chi còn lại được mở rộng để ứng phó, khắc phục tình hình khẩn cấp về lợi ích quốc gia, dân tộc, ổn định kinh tế vĩ mô; đồng thời cho phép sử dụng ngay số tăng thu phát sinh trong quá trình điều hành.

Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Hữu Toàn trình bày báo cáo thẩm tra.

Thẩm quyền ban hành chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi ngân sách nhà nước trên toàn quốc được thống nhất giao Chính phủ. Các bộ, cơ quan trung ương ban hành tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức kinh tế - kỹ thuật thuộc ngành, lĩnh vực phụ trách; nếu nội dung tác động đến chi ngân sách thì phải có ý kiến thống nhất của Bộ Tài chính về khả năng cân đối ngân sách trước khi ban hành.

Dự thảo bổ sung trách nhiệm của Bộ Khoa học và Công nghệ trong tổng hợp, đề xuất danh mục và mức chi đầu tư công 5 năm, cùng một số nguồn dự toán của ngân sách trung ương trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đồng thời, phạm vi và thời hạn chuyển nguồn ngân sách nhà nước được thu hẹp nhằm tăng cường kỷ luật, kỷ cương ngân sách.

Qua thẩm tra sơ bộ, Uỷ ban Kinh tế và Tài chính cơ bản nhất trí với nhiều nội dung tiếp thu, chỉnh lý và giải trình của cơ quan soạn thảo, trong đó có việc tích hợp kế hoạch đầu tư công vào kế hoạch tài chính 5 năm và dự toán ngân sách hằng năm.

Cơ quan thẩm tra cũng ghi nhận dự án luật đã có bước đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền trong quản lý ngân sách nhà nước và đầu tư công. Đa số ý kiến cơ bản nhất trí với việc quy định trong luật các tiêu chí, trình tự, thủ tục thuộc thẩm quyền quyết định của Quốc hội đối với chương trình mục tiêu quốc gia, dự án quan trọng quốc gia; giao Chính phủ quy định chi tiết đối với dự án nhóm A, B, C để tăng tính chủ động, linh hoạt trong tổ chức thực hiện.

Với dự án nhóm C, cơ quan thẩm tra nhận thấy việc đơn giản hóa trình tự, thủ tục đối với nhóm dự án này là phù hợp. Tuy nhiên, quy định này cần được xác định không cắt bỏ những nội dung cần thiết trong quá trình chuẩn bị dự án; đồng thời nghiên cứu hướng rút gọn, tích hợp thủ tục quyết định chủ trương đầu tư và quyết định đầu tư.