Thương nhân phải nộp hồ sơ trong 30 ngày kể từ ngày mua gom

Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư số 154/2026/TT-BTC sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 80/2019/TT-BTC về thủ tục hải quan, quản lý thuế, phí và lệ phí đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu theo quy định về hoạt động thương mại biên giới.

Cán bộ hải quan hỗ trợ doanh nghiệp hoàn thành thủ tục xuất nhập khẩu. Ảnh: Hải Anh

Một trong những nội dung đáng chú ý là quy định cụ thể hơn về thủ tục hải quan đối với hàng hóa nhập khẩu do thương nhân mua gom của cư dân biên giới, từ khâu khai báo, đăng ký tờ khai đến hoàn thành nghĩa vụ thuế và đưa hàng vào nội địa.

Theo Thông tư, thương nhân mua gom hàng hóa nhập khẩu đã được hưởng định mức miễn thuế của cư dân biên giới tại khu vực chợ biên giới phải thực hiện thủ tục hải quan như đối với hàng hóa nhập khẩu của thương nhân qua cửa khẩu. Khi khai báo, thương nhân phải ghi số tờ khai cư dân biên giới tại ô số vận đơn trên tờ khai hải quan và đính kèm tờ khai này lên hệ thống. Trường hợp khai trên tờ khai giấy, thương nhân phải nộp kèm hồ sơ.

Thời hạn nộp hồ sơ hải quan chậm nhất là 30 ngày kể từ ngày mua gom hàng hóa. Thương nhân phải khai và đăng ký tờ khai tại Hải quan cửa khẩu gần nhất nơi đã mua gom hàng hóa.

Thông tư cũng quy định rõ điều kiện đưa hàng vào nội địa. Theo đó, thương nhân chỉ được bán hoặc vận chuyển hàng hóa ra khỏi khu vực cửa khẩu, địa điểm tập kết, kiểm tra hàng hóa để đưa vào nội địa sau khi hoàn thành thủ tục hải quan và nộp đầy đủ thuế, các khoản thu khác (nếu có) theo quy định. Tờ khai hải quan đã hoàn thành thủ tục được sử dụng làm chứng từ lưu hành, vận chuyển hàng hóa vào nội địa.

Hàng hóa mua gom phải được tập kết đầy đủ tại kho, bãi hoặc địa điểm tập kết, kiểm tra, giám sát hải quan tập trung trong khu vực cửa khẩu. Việc bố trí địa điểm tập kết phải bảo đảm không gây ùn tắc hàng hóa và phương tiện.

Đáng chú ý, trường hợp hàng hóa mua bán, trao đổi của cư dân biên giới đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế, phí, lệ phí và các khoản thu khác (nếu có), đáp ứng chính sách quản lý hàng hóa nhập khẩu và quy định về kiểm tra chất lượng, thương nhân không phải thực hiện thủ tục hải quan đối với hàng hóa mua gom. Việc xác định hàng hóa đáp ứng các điều kiện này căn cứ vào hồ sơ, chứng từ, dữ liệu điện tử hoặc thông tin do cơ quan có thẩm quyền cung cấp. Khi đưa hàng vào lưu thông trong nội địa, thương nhân phải lập hóa đơn điện tử theo quy định.

Khai báo điện tử, kiểm soát hàng hóa ngay tại cửa khẩu

Đối với hàng hóa mua bán, trao đổi của cư dân biên giới, Thông tư quy định việc khai báo được thực hiện qua hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan. Cư dân phải khai đầy đủ thông tin theo các chỉ tiêu quy định và chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung khai báo.

Trường hợp hệ thống gặp sự cố hoặc chưa đáp ứng yêu cầu, Hải quan cửa khẩu hướng dẫn khai báo trên tờ khai giấy. Khi hệ thống hoạt động trở lại, công chức hải quan cập nhật thông tin, kết quả xử lý vào hệ thống. Cách thức này bảo đảm việc tiếp nhận, xử lý tờ khai vẫn có thể thực hiện khi hệ thống điện tử gián đoạn.

Về nghĩa vụ thuế, hàng hóa mua bán, trao đổi của cư dân biên giới phải thực hiện đầy đủ các khoản thu theo quy định đối với phần hàng hóa vượt định mức miễn thuế. Hàng hóa xuất khẩu và hàng hóa nhập khẩu vượt định mức cũng phải đáp ứng chính sách quản lý mặt hàng. Trường hợp không đủ thông tin khai báo, cơ quan Hải quan kiểm tra thực tế để xác định tên hàng, chủng loại, số lượng, làm căn cứ tính và thu thuế cùng các khoản thu khác (nếu có) ngay tại cửa khẩu, lối mở biên giới.

Một điểm đáng chú ý khác là cơ chế thu thuế tại những cửa khẩu, lối mở chưa có điểm thu của Kho bạc Nhà nước hoặc ngân hàng thương mại. Tại các địa điểm này, cơ quan Hải quan thực hiện thu thuế và các khoản thu khác theo quy định bằng tiền mặt hoặc phương thức thanh toán điện tử như ngân hàng số, ví điện tử, thẻ ngân hàng; đồng thời lập biên lai thu tiền và chuyển số tiền đã thu vào ngân sách nhà nước theo quy định.

Đối với công tác kiểm tra, giám sát, hàng hóa nhập khẩu của cư dân biên giới vượt định mức miễn thuế phải được kiểm tra thực tế. Công chức hải quan thực hiện giám sát trực tiếp tại cửa khẩu, lối mở và xác nhận trên hệ thống khi hàng hóa đã hoàn thành thủ tục, đủ điều kiện đưa ra khỏi khu vực giám sát. Trường hợp hệ thống gặp sự cố, Hải quan cửa khẩu mở sổ theo dõi, tiếp nhận đăng ký tờ khai theo mẫu quy định.

Thông tư cũng yêu cầu hàng hóa mua bán, trao đổi qua cửa khẩu, lối mở biên giới thực hiện kiểm dịch, kiểm tra chất lượng và an toàn thực phẩm theo quy định. Hàng hóa nhập khẩu trong định mức miễn thuế nhưng không sử dụng cho sản xuất, tiêu dùng của cư dân mà được bán lại phải kèm tờ khai hàng nhập khẩu cư dân biên giới để thương nhân mua gom đăng ký, khai báo với cơ quan Hải quan.