Bất lợi về thời tiết

Trận mưa lớn trên diện rộng rạng sáng 9/11, kèm theo đợt mưa phùn, rét đậm đầu mùa tại khu vực phía Bắc khiến ông Mạc Văn Nghiệp, Giám đốc điều hành Dự án thuộc Ban Quản lý dự án 2 (Bộ Xây dựng), đứng ngồi không yên.

Trong lúc tiến độ thi công dự án Đầu tư xây dựng tuyến Chợ Mới - Bắc Kạn, tỉnh Thái Nguyên (cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn) đang rất gấp, thời tiết lại không chiều lòng người. Trận mưa này như sợi xích “trói bánh” hàng loạt máy móc, thiết bị tại các công trường trải dài gần 29 km.

“Nếu mưa kéo dài, tiến độ công trình sẽ bị ảnh hưởng rất lớn. Ngay cả sau khi mưa tạnh, nền đường vừa đắp để đạt độ chặt K95 - K98 vẫn cần thêm 3 - 5 ngày khô ráo mới có thể tiếp tục thi công. Trong khi đó, đây là giai đoạn phải tăng tốc tối đa để hoàn thành mục tiêu giải ngân hơn 1.850 tỷ đồng vốn đầu tư công được Bộ Xây dựng phân giao cho dự án”, ông Nghiệp cho biết.

Đồ họa: Đan Nguyễn

K95 - K98 là chỉ tiêu kỹ thuật về độ chặt đầm nén nền đường, tương ứng với mức tối thiểu 95% và 98% so với khối lượng thể tích khô lớn nhất xác định trong phòng thí nghiệm. Khi đất bị ngấm nước, độ ẩm vượt mức thích hợp sẽ khiến việc đầm nén khó đạt yêu cầu, buộc nhà thầu phải chờ đất khô hoặc xử lý độ ẩm trước khi tiếp tục thi công.

Trong khi đó, phần lớn công trường thi công cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn nằm trên địa bàn xã Thanh Mai (Thái Nguyên), nơi có điều kiện địa chất phức tạp, địa hình như một chiếc phễu lớn thu nước từ các khu vực lân cận. Vì vậy, sau mỗi trận mưa lớn, nhiều mũi thi công phải tạm dừng trong vài ngày để chờ nước rút và nền đất khô ráo.

Theo Ban Quản lý dự án 2, mùa mưa năm 2025 kéo dài, với hai cơn bão gây lượng mưa kỷ lục, dẫn đến ngập lụt trên diện rộng và cản trở nghiêm trọng công tác thi công nền đường. Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến tiến độ dự án cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn bị kéo lùi trong năm đầu triển khai, dẫn đến việc phải đề xuất điều chỉnh thời gian hoàn thành các hạng mục từ cuối năm 2026 sang năm 2027.

Trên thực tế, tiến độ thi công công trình hạ tầng giao thông trọng điểm sử dụng vốn đầu tư công này cũng chỉ mới được đẩy nhanh trong khoảng 2 tháng trở lại đây, khi thời tiết miền Bắc dần chuyển sang mùa khô, đồng thời những nút thắt về giải phóng mặt bằng và nguồn vật liệu thi công nền, móng đường cơ bản được tháo gỡ.

Cụ thể, dự án đã được bàn giao 261,1/261,8 ha đất, tương ứng 28,5/28,8 km chiều dài tuyến, đạt khoảng 99%; công tác di dời hạ tầng kỹ thuật cũng cơ bản hoàn thành.

Trên công trường vào đầu tháng 11/2026, các nhà thầu đang triển khai 43 mũi thi công chính, gồm 25 mũi thi công đường và 18 mũi thi công cầu. Một số nhà thầu thậm chí tổ chức thi công xuyên đêm tại các hạng mục nền đường, góp phần nâng giá trị sản lượng thực hiện trong 2 tháng gần đây lên gần 200 tỷ đồng/tháng.

Vỡ tiến độ điều chỉnh

Mặc dù đã có nhiều chuyển biến tích cực, tiến độ triển khai dự án cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn vẫn còn cách khá xa yêu cầu mà Bộ Xây dựng đặt ra. Dự án đang chậm khoảng 6 tháng so với tiến độ tổng thể điều chỉnh. Theo kế hoạch, giá trị sản lượng bình quân dự kiến đạt khoảng 250 tỷ đồng/tháng, nhưng để bù tiến độ khi đẩy mạnh thi công nền đường, mức sản lượng trung bình cần đạt 550 - 600 tỷ đồng/tháng.

Ông Nguyễn Thanh Hoài, Phó Cục trưởng Cục Đường bộ Việt Nam cho biết, tiến độ thi công tổng thể điều chỉnh đã được lập từ tháng 1/2026, nhưng các nhà thầu liên tục chậm so với kế hoạch và chưa có giải pháp bù tiến độ hiệu quả. Do đó, mục tiêu cơ bản hoàn thành các hạng mục trong năm 2026 và hoàn thành toàn bộ dự án trong tháng 3/2027 không còn khả thi.

Điều đáng nói là nguy cơ không hoàn thành mục tiêu giải ngân 1.518 tỷ đồng vốn đầu tư công trước ngày 31/1/2027 đang hiện hữu, khi đến hết tháng 10/2026, dự án mới giải ngân được khoảng 60% kế hoạch, trong khi khối lượng vốn còn lại khá lớn và thời gian thi công thuận lợi ngày càng thu hẹp.

Bên cạnh thời tiết bất lợi, một trong những trở ngại lớn đối với tiến độ Dự án là việc thu xếp bãi đổ thải. Đại diện Ban Quản lý dự án 2 cho biết, do tuyến cao tốc đi qua địa hình đồi núi, khối lượng đất, đá cần đổ thải lên tới khoảng 8,5 triệu m3, tập trung trên chiều dài khoảng 24 km. Hiện dự án vẫn thiếu bãi đổ thải có khả năng tiếp nhận khoảng 1 triệu m3 đất, đá.

Bên cạnh những khó khăn về thời tiết, mặt bằng và bãi đổ thải, tình trạng thiếu hụt lao động xây dựng trên diện rộng cũng đang gây sức ép lớn lên các nhà thầu thi công Dự án, đặc biệt là những đơn vị có nguồn lực tài chính hạn chế.

Theo các nhà thầu, việc hàng loạt dự án quy mô lớn đồng loạt triển khai tại vùng Thủ đô đang tạo ra sự cạnh tranh ngày càng gay gắt về lao động, nhất là thợ bậc cao, công nhân vận hành thiết bị chuyên dụng và kỹ sư điều hành công trường.

Trong cuộc cạnh tranh thu hút lao động, các nhà thầu thực hiện dự án đầu tư công như cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn gặp không ít bất lợi do chi phí nhân công, đơn giá ca máy và nhiều khoản mục khác phải tuân thủ hệ thống định mức, đơn giá của Nhà nước, khiến dư địa điều chỉnh thu nhập để tuyển dụng và giữ chân lao động bị hạn chế.

Trước những khó khăn kéo dài, Ban Quản lý dự án 2 đã đề nghị Bộ Xây dựng và Cục Đường bộ Việt Nam xem xét, chấp thuận điều chỉnh thời gian thực hiện hợp đồng xây lắp thuộc Dự án cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn.

“Các hạng mục tuyến chính gồm đường, cầu và hệ thống an toàn giao thông sẽ cơ bản hoàn thành trong tháng 6/2027. Các hạng mục còn lại, gồm hệ thống giao thông thông minh (ITS) và các nút giao bổ sung, sẽ được hoàn thành đồng bộ để bàn giao, đưa toàn bộ Dự án vào khai thác trong quý IV/2027”, đại diện Ban Quản lý dự án 2 kiến nghị.