PV: CPI bình quân 10 tháng tăng 4,57%, trong bối cảnh giá cả chịu sức ép từ biến động năng lượng và chi phí đầu vào. Ông đánh giá thế nào về kết quả điều hành giá và những giải pháp đã được triển khai để kiểm soát lạm phát?

Ông Nguyễn Minh Tiến

Ông Nguyễn Minh Tiến: Trong 10 tháng năm 2026, mặt bằng giá thị trường diễn biến theo xu hướng tăng trong 5 tháng đầu năm, giảm vào tháng 6 và tháng 7, sau đó tăng trở lại từ tháng 8 đến tháng 10. Diễn biến này chủ yếu chịu tác động của yếu tố mùa vụ, nhu cầu tiêu dùng trong các dịp Lễ, Tết, cùng với giá nhiên liệu thế giới và nguyên liệu đầu vào.

Tháng 10/2026, CPI tăng 0,2% so với tháng trước, chủ yếu do giá xăng dầu trong nước tăng. Bình quân 10 tháng, CPI tăng 4,57%, lạm phát cơ bản tăng 4,24% so với cùng kỳ năm trước.

Trước áp lực lạm phát gia tăng và yêu cầu thúc đẩy tăng trưởng, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương triển khai đồng bộ, linh hoạt các giải pháp quản lý, điều hành giá; chủ động bảo đảm nguồn cung hàng hóa thiết yếu, bình ổn thị trường, đồng thời phối hợp chính sách tài khóa, tiền tệ để giảm áp lực chi phí, hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân.

Về chính sách tài khóa, Bộ Tài chính đã tham mưu cấp có thẩm quyền triển khai các giải pháp miễn, giảm, gia hạn thuế, phí, lệ phí nhằm giảm chi phí cho người dân và doanh nghiệp. Theo đó, trong tháng 10/2026, Bộ tham mưu trình Chính phủ ban hành Nghị định số 398/2026/NĐ-CP về giảm 30% thuế thu nhập cá nhân đối với cá nhân kinh doanh và thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp có doanh thu không quá 10 tỷ đồng; Nghị quyết số 45/2026/NQ-CP quy định thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng là 0% từ ngày 1/11/2026 đến hết ngày 31/3/2027.

Về chính sách tiền tệ, Ngân hàng Nhà nước điều hành chủ động, linh hoạt các công cụ, bảo đảm thanh khoản hệ thống, ổn định mặt bằng lãi suất và tỷ giá, đồng thời định hướng tín dụng vào sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên. Đến ngày 30/10/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt 20,94 triệu tỷ đồng, tăng 12,59% so với cuối năm 2025. Đến ngày 3/11/2026, tỷ giá liên ngân hàng giảm 2,03% so với cuối năm 2025.

Đối với các mặt hàng thiết yếu, công tác điều hành xăng dầu được thực hiện linh hoạt, gắn với bảo đảm nguồn cung, đa dạng hóa nguồn nhập khẩu, tăng khai thác và sản xuất trong nước, kết hợp sử dụng Quỹ bình ổn giá và các chính sách thuế. Đến ngày 5/11/2026, giá xăng dầu trong nước đã trải qua 55 kỳ điều chỉnh, cơ bản bám sát diễn biến thế giới, nguồn cung được bảo đảm. Giá bán lẻ điện bình quân giữ ổn định đến hết tháng 10 và được điều chỉnh giảm 2% từ ngày 1/11/2026.

Đối với các mặt hàng do Nhà nước định giá, phần lớn được giữ ổn định hoặc giảm, như giá điện, sách giáo khoa; một số chính sách miễn, giảm học phí tiếp tục được thực hiện. Một số dịch vụ được điều chỉnh tăng theo lộ trình, gồm giá dịch vụ khám chữa bệnh tăng khoảng 4% và mức trần học phí giáo dục đại học công lập, giáo dục nghề nghiệp tăng bình quân 12,7 - 18% so với năm học trước.

Nhìn chung, các giải pháp điều hành đã góp phần hỗ trợ sản xuất, kinh doanh, ổn định thị trường và đời sống người dân, đồng thời tạo cơ sở để tiếp tục kiểm soát lạm phát trong những tháng cuối năm.

Nguồn: Cục Thống kê. Đồ họa: Phương Anh

PV: Từ nay đến cuối năm 2026, những yếu tố nào có thể gây sức ép lên mặt bằng giá và những yếu tố góp phần giảm áp lực lạm phát, thưa ông?

Ông Nguyễn Minh Tiến: Trong 2 tháng cuối năm 2026, mặt bằng giá chịu tác động đan xen từ các yếu tố gây áp lực tăng và những yếu tố hỗ trợ kiểm soát lạm phát.

Về các yếu tố gây áp lực tăng giá, trước hết là diễn biến địa chính trị tại Trung Đông, tiềm ẩn nguy cơ gián đoạn nguồn cung và vận chuyển năng lượng qua eo biển Hormuz. Dù giá dầu thế giới có thời điểm giảm, song nguồn cung chưa phục hồi hoàn toàn, tồn kho dầu thấp và chính sách sản lượng của OPEC+ còn khó dự báo. Biến động giá xăng dầu, khí hóa lỏng và chi phí vận tải quốc tế có thể tác động trực tiếp đến giá nhóm giao thông và gián tiếp làm tăng chi phí sản xuất, lưu thông hàng hóa trong nước.

Bên cạnh đó, nhu cầu lương thực, thực phẩm tăng vào cuối năm và dịp Tết Nguyên đán 2027, trong khi chi phí thức ăn chăn nuôi, phân bón, nhiên liệu và vận chuyển còn chịu sức ép từ biến động giá đầu vào. Tình hình thời tiết bất lợi, thiên tai, dịch bệnh cũng có thể ảnh hưởng đến nguồn cung một số mặt hàng, nhu cầu vật liệu xây dựng phục vụ đầu tư công, hạ tầng, nhà ở và nhu cầu mua sắm tiêu dùng cuối năm cũng tạo áp lực tăng giá cục bộ. Ngoài ra, việc điều chỉnh giá một số dịch vụ công theo lộ trình, biến động tỷ giá và chính sách thương mại quốc tế tiếp tục là những yếu tố tiềm ẩn rủi ro đối với mặt bằng giá.

Ở chiều ngược lại, một số yếu tố góp phần giảm áp lực lên mặt bằng giá là chính sách giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng xuống 0%, giảm 2% giá bán lẻ điện bình quân từ ngày 1/11/2026 và tiếp tục giảm 2% thuế giá trị gia tăng đối với một số nhóm hàng hóa, dịch vụ...

Ngoài ra, nguồn cung hàng hóa thiết yếu trong nước cơ bản được bảo đảm; việc các địa phương chủ động dự trữ hàng hóa, triển khai chương trình bình ổn thị trường và kết nối cung cầu phục vụ nhu cầu tiêu dùng vào dịp Tết sẽ góp phần hạn chế tình trạng thiếu hàng, tăng giá đột biến. Bên cạnh đó, chính sách miễn học phí phổ thông công lập, giảm giá sách giáo khoa cùng việc điều hành tiền tệ linh hoạt, ổn định tỷ giá cũng là các yếu tố hỗ trợ kiểm soát lạm phát.

Việc kiên định mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát trong điều hành của Chính phủ trong thời gian qua góp phần củng cố niềm tin của doanh nghiệp và người dân, ổn định tâm lý thị trường và kỳ vọng lạm phát, qua đó hỗ trợ kiểm soát mặt bằng giá trong những tháng cuối năm 2026

PV: Thưa ông, trong bối cảnh áp lực lạm phát vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố khó lường, công tác quản lý, điều hành giá trong hai tháng cuối năm 2026 cần tập trung vào những nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm nào để kiểm soát mặt bằng giá, nhất là trong dịp Tết Nguyên đán?

Ông Nguyễn Minh Tiến: Trong 2 tháng cuối năm 2026, công tác quản lý, điều hành giá cần được triển khai chủ động, linh hoạt, phối hợp đồng bộ với chính sách tài khóa, tiền tệ và các chính sách vĩ mô khác, nhằm kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm đời sống người dân và hỗ trợ sản xuất, kinh doanh.

Trọng tâm là theo dõi sát cung cầu, giá cả trong nước và thế giới, nhất là các mặt hàng thiết yếu, có quyền số lớn trong rổ CPI; kịp thời đánh giá tác động và chủ động phương án ứng phó với biến động bất thường.

Điều hành giá các hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá theo lộ trình phù hợp; cân nhắc kỹ thời điểm, mức độ và tác động của việc điều chỉnh đến CPI, khả năng chi trả của người dân; hạn chế điều chỉnh tập trung vào cuối năm và dịp Tết Nguyên đán.

Đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát thị trường, việc kê khai, niêm yết và chấp hành pháp luật về giá; xử lý nghiêm hành vi đầu cơ, găm hàng, thao túng và tăng giá bất hợp lý.

Đặc biệt, theo dõi, đánh giá tác động của việc giảm thuế xăng dầu và giảm giá điện đến chi phí đầu vào và giá bán hàng hóa, dịch vụ; kịp thời kiểm tra, xử lý trường hợp điều chỉnh giá không phù hợp với diễn biến chi phí và tình hình thị trường; kiểm tra yếu tố hình thành giá khi cần thiết.

Cùng với việc đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền về cung cầu, giá cả và chính sách điều hành, bảo đảm công khai, minh bạch, tránh tạo tâm lý hoang mang, kỳ vọng tăng giá, thực hiện đầy đủ nhiệm vụ quản lý nhà nước về giá theo quy định tại Luật giá và các văn bản hướng dẫn, phổ biến, tập huấn quy định mới và tổ chức tiếp nhận kê khai giá nhằm thu thập dữ liệu kịp thời, phục vụ phân tích, dự báo và điều hành.

Các nhiệm vụ này được triển khai đồng thời với việc thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và Phó Thủ tướng Chính phủ - Trưởng ban Chỉ đạo điều hành giá tại Công điện số 70/CĐ-TTg và Thông báo số 528/TB-VPCP ngày 15/10/2026.

PV: Xin cảm ơn ông!