Theo Nghị quyết, số thu ngân sách nhà nước dự toán năm 2027 là 3.334.338 tỷ đồng, trong đó thu ngân sách trung ương 1.775.593 tỷ đồng, thu ngân sách địa phương 1.558.745 tỷ đồng.

Tổng số chi ngân sách nhà nước là 4.073.935 tỷ đồng. Chi ngân sách trung ương 2.364.411 tỷ đồng, đã bao gồm dự toán 408.747 tỷ đồng để bổ sung cân đối ngân sách địa phương và 311.363 tỷ đồng bổ sung có mục tiêu cho ngân sách địa phương. Chi ngân sách địa phương là 1.709.524 tỷ đồng, không bao gồm chi từ nguồn bổ sung có mục tiêu, bổ sung cân đối.

Nghị quyết được Quốc hội thông qua với tỷ lệ 100% đại biểu Quốc hội có mặt tán thành. Ảnh: Đức Thanh

Theo phụ lục Nghị quyết, chi đầu tư phát triển năm 2027 là 1.755.679 tỷ đồng; chi thường xuyên, bao gồm chi cải cách tiền lương, là 2.061.313 tỷ đồng; dự phòng ngân sách nhà nước 108.350 tỷ đồng. Trong chi thường xuyên, chi giáo dục - đào tạo và dạy nghề là 554.984 tỷ đồng; chi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là 71.911 tỷ đồng.

Mức bội chi ngân sách nhà nước là 739.597 tỷ đồng, tương đương 4,5% GDP. Trong đó, bội chi ngân sách trung ương 588.818 tỷ đồng, tương đương 3,6% GDP; bội chi ngân sách địa phương 150.779 tỷ đồng, tương đương 0,9% GDP. Tổng mức vay của ngân sách nhà nước là 1.279.717 tỷ đồng.

Đảm bảo vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương

Nghị quyết quy định tỷ lệ phần trăm phân chia số thu ngân sách nhà nước trên địa bàn giữa ngân sách trung ương và ngân sách địa phương đối với 4 khoản thu, bao gồm thuế bảo vệ môi trường, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân và thuế tiêu thụ đặc biệt. Các tỷ lệ này áp dụng từ năm ngân sách 2027 cho đến khi Quốc hội quyết định điều chỉnh.

Tại báo cáo giải trình, Chính phủ cho biết, phương án phân chia nguồn thu này đã được rà soát, tính toán kỹ lưỡng. Việc phân nhóm tỷ lệ phân chia phù hợp với đặc điểm của từng khoản thu, khả năng thu của các địa phương theo đúng Kết luận số 93-KL/TW của Bộ Chính trị và báo cáo Ban Chấp hành Trung ương đồng ý chủ trương tại Kết luận số 106-KL/TW ngày 15/10/2026.

Phương án này vừa bảo đảm vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương theo quy định của Hiến pháp, Luật Ngân sách nhà nước và Nghị quyết số 26/2026/QH16 ngày 24/4/2026 của Quốc hội, vừa bảo đảm chủ động nguồn lực cho ngân sách địa phương thực hiện các nhiệm vụ chi được phân cấp.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình tại Quốc hội. Ảnh: Đức Thanh

Về điều hành ngân sách năm 2026, Quốc hội yêu cầu Chính phủ chỉ đạo các bộ, cơ quan trung ương và địa phương điều hành chặt chẽ, chủ động, linh hoạt; phấn đấu hoàn thành cao nhất nhiệm vụ thu; quản lý chi tiết kiệm, hiệu quả; phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công; kiểm soát bội chi, vay và trả nợ trong phạm vi được cấp có thẩm quyền quyết định.

Nguồn tăng thu ngân sách trung ương năm 2025 dành để xây dựng các trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại các xã biên giới đất liền, bao gồm cả số vốn đã phân bổ nhưng chưa sử dụng hết và số vốn chưa phân bổ, được chuyển sang năm 2027 để tiếp tục thực hiện.

Về chính sách tiền lương, chính sách xã hội, Nghị quyết quyết định bố trí dự toán chi cải cách tiền lương năm 2027 theo đề xuất của Chính phủ. Chính phủ chỉ đạo sử dụng nguồn tích lũy cho cải cách tiền lương để bảo đảm thực hiện các chế độ tiền lương, phụ cấp, thu nhập, điều chỉnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp hằng tháng, trợ cấp ưu đãi người có công và tinh giản biên chế theo quy định.

Quốc hội cho phép mở rộng phạm vi sử dụng nguồn tích lũy cải cách tiền lương của ngân sách trung ương để điều chỉnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp hằng tháng, trợ cấp ưu đãi người có công và tinh giản biên chế; cho phép sử dụng nguồn cải cách tiền lương còn dư của ngân sách địa phương để thực hiện các chính sách an sinh xã hội do Trung ương ban hành và tinh giản biên chế.

Tiết kiệm 5% chi đầu tư công cho các dự án trọng điểm

Quốc hội giao Chính phủ điều hành chính sách tài khóa chủ động, phối hợp đồng bộ, linh hoạt với chính sách tiền tệ và các chính sách khác, bảo đảm nguồn lực thực hiện các mục tiêu tăng trưởng kinh tế, giữ vững ổn định vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn; ứng phó kịp thời, hiệu quả với biến động bất thường của chính trị - kinh tế thế giới và trong nước.

Nghị quyết đặt yêu cầu phấn đấu thu ngân sách nhà nước năm 2027 tăng khoảng 9,1% so với thực hiện năm 2026. Chính phủ tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện đồng bộ hệ thống pháp luật về thuế, chính sách thu bảo đảm minh bạch, hiện đại, hiệu lực, hiệu quả, tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội.

Cùng với đó, không ban hành các cơ chế, chính sách ưu đãi về thuế cao hơn quy định của pháp luật về thuế, pháp luật về thu ngân sách nhà nước; không quy định phân cấp nguồn thu ngân sách nhà nước, để lại nguồn thu ngân sách trung ương khác với quy định của Luật Ngân sách nhà nước, Kết luận số 93-KL/TW, trừ trường hợp theo chủ trương của cấp có thẩm quyền.

Trường hợp kinh tế - xã hội có biến động hoặc ban hành thêm các chính sách tác động tới thu ngân sách nhà nước, việc đánh giá hoàn thành nhiệm vụ tài chính - ngân sách nhà nước năm 2027 của Trung ương và địa phương thực hiện theo dự toán điều chỉnh.

Đối với chi ngân sách, Nghị quyết yêu cầu tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong phân bổ, giao dự toán, quản lý, sử dụng tài chính, ngân sách nhà nước gắn với trách nhiệm người đứng đầu; điều hành chi theo dự toán, bảo đảm chặt chẽ, tiết kiệm, hiệu quả, đúng quy định của pháp luật.

Ưu tiên bố trí kinh phí thực hiện các nghị quyết, kết luận của Đảng đã ban hành, bảo đảm không trùng lặp, phù hợp năng lực thực hiện, giải ngân và hấp thụ vốn, khả năng cân đối ngân sách nhà nước, bảo đảm an ninh, an toàn tài chính quốc gia; “không ban hành chính sách làm tăng chi ngân sách nhà nước khi chưa có nguồn thực hiện”, Nghị quyết nêu rõ.

Trong dự toán năm 2027, tiết kiệm ngay khi phân bổ ngân sách từ đầu năm 5% chi đầu tư công để bổ sung cho các dự án trọng điểm, cấp thiết và 10% chi thường xuyên, ngoài tiết kiệm tạo nguồn cải cách tiền lương, các khoản chi lương, có tính chất tiền lương và các khoản chi cho con người, để bổ sung nguồn chi an sinh xã hội.