Sáng ngày 12/10, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến đối với báo cáo của Chính phủ về kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước năm 2026 và dự kiến kế hoạch năm 2027.

Mục tiêu tăng trưởng hai con số vẫn còn nhiều thách thức

Trình bày tờ trình tóm tắt của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, nền kinh tế đã duy trì đà tăng trưởng tích cực, nhiều điểm nghẽn được khơi thông, các động lực truyền thống được phát huy, các động lực mới được thúc đẩy. Tuy nhiên, việc đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số vẫn còn nhiều thách thức, trong khi dư địa kiểm soát lạm phát theo mục tiêu còn rất hạn chế.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn

Theo báo cáo của Chính phủ, tăng trưởng GDP 9 tháng đạt 9,01%, mức cao nhất từ năm 2011 đến nay. Các lĩnh vực công nghiệp, nông nghiệp, tiêu dùng, xuất nhập khẩu đều tăng trưởng bám sát kịch bản. Kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, lạm phát được kiểm soát, an ninh năng lượng được giữ vững.

Chính sách tiền tệ được điều hành chủ động, linh hoạt; thị trường ngoại hối, tỷ giá cơ bản ổn định; thị trường chứng khoán được nâng hạng theo lộ trình. Thu ngân sách nhà nước cả năm đảm bảo mục tiêu trong khi thực hiện miễn, giảm, gia hạn thuế, phí; giải ngân vốn đầu tư công cao hơn cùng kỳ.

Công tác hoàn thiện thể chế được tập trung thực hiện, khắc phục cơ bản tình trạng chậm nợ văn bản hướng dẫn, cắt giảm thời gian và chi phí tuân thủ thủ tục hành chính.

Đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng được chú trọng, thúc đẩy liên kết vùng, khai thác không gian phát triển mới; đưa vào khai thác toàn tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông, quyết liệt tháo gỡ các dự án tồn đọng kéo dài. Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số tiếp tục có những bước phát triển mới, với việc triển khai cao điểm xử lý điểm nghẽn về chuyển đổi số, thúc đẩy phát triển hạ tầng dữ liệu và triển khai quyết liệt Đề án 06.

Bên cạnh kết quả đạt được, Chính phủ chỉ rõ tăng trưởng kinh tế còn nhiều thách thức khi các động lực về đầu tư, tiêu dùng và một số ngành sản xuất kinh doanh chưa đạt kỳ vọng. Việc tiếp cận vốn tín dụng của các doanh nghiệp còn khó khăn; mặt bằng lãi suất cho vay vẫn ở mức cao; cơ cấu xuất nhập khẩu chưa bền vững.

Điều hành kinh tế vĩ mô còn nhiều khó khăn, thị trường tiền tệ chịu nhiều áp lực. Vận hành chính quyền địa phương hai cấp có nơi lúng túng hoặc năng lực thực thi chưa cao. Phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, năng suất lao động chưa đạt yêu cầu, chưa thực sự lan tỏa đến chất lượng tăng trưởng kinh tế. Đời sống một bộ phận người dân còn khó khăn; thiên tai, thời tiết cực đoan diễn biến khó lường.

Từ nay đến cuối năm, Chính phủ đặt ra 8 nhóm giải pháp triển khai cụ thể, đồng bộ trên các lĩnh vực; quyết tâm đạt mục tiêu phấn đấu tăng trưởng hai con số, giữ vững ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát và hoàn thành đạt mức cao nhất các mục tiêu năm 2026.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng điều hành phiên họp.

Trên cơ sở nhận diện thời cơ, thuận lợi, khó khăn, thách thức và phát huy những thành tựu của năm 2026, Chính phủ xác định năm 2027 là năm tăng tốc, tạo chuyển biến mạnh mẽ trong thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.

Mục tiêu đặt ra là tập trung quyết liệt phấn đấu tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, đảm bảo các cân đối lớn. Đồng thời, tạo động lực, nền tảng cho mô hình phát triển mới của đất nước, nâng cao năng lực nội tại, sức chống chịu, thích ứng, độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường.

Giữ ổn định vĩ mô là điều kiện tiên quyết để tăng trưởng

Trình bày báo cáo thẩm tra sơ bộ, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Hữu Toàn cho biết, Thường trực Ủy ban cơ bản nhất trí và đánh giá cao nỗ lực chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.

Trong điều kiện địa chính trị, thương mại, giá năng lượng và tài chính quốc tế biến động phức tạp, kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, các cân đối lớn được bảo đảm. Thể chế, hạ tầng chiến lược, khoa học công nghệ, chuyển đổi số và vận hành chính quyền địa phương hai cấp có chuyển biến tích cực; văn hóa, an sinh xã hội được quan tâm; quốc phòng, an ninh được giữ vững; đối ngoại được đẩy mạnh. “Đây là những kết quả đáng ghi nhận trong năm đầu của nhiệm kỳ”, cơ quan thẩm tra nhận định.

Bên cạnh đó, cơ quan thẩm tra lưu ý bốn vấn đề lớn. Trước hết, tăng trưởng cao nhưng nền tảng chưa vững chắc. Bốn địa phương có quy mô kinh tế lớn nhất cả nước dự kiến không đạt mục tiêu; năng suất lao động thấp hơn mục tiêu; đầu tư ngoài nhà nước chưa bứt phá; xuất khẩu phụ thuộc lớn vào khối FDI và đầu vào nhập khẩu. Công nghiệp hỗ trợ, nội địa hóa và khả năng làm chủ công nghệ còn hạn chế.

“Điều này cho thấy tăng trưởng về quy mô chưa đi đôi với nâng cao năng suất, giá trị gia tăng tạo ra trong nước và năng lực tự chủ của nền kinh tế”, báo cáo thẩm tra nêu.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Hữu Toàn trình bày báo cáo thẩm tra.

Bên cạnh đó, áp lực ổn định kinh tế vĩ mô và an toàn tài chính gia tăng. Giá hàng thiết yếu tăng, sức mua thực tế phục hồi chậm; tín dụng tăng nhanh hơn huy động; thị trường vốn chưa đáp ứng được nhu cầu trung và dài hạn.

Vấn đề thứ ba, nguồn lực lớn nhưng chuyển hóa thành năng lực phát triển còn chậm. Việc tháo gỡ các dự án tồn đọng, giải ngân kinh phí cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số còn chậm. Theo cơ quan thẩm tra, điểm nghẽn không phải ở thiếu nguồn lực mà ở chất lượng chuẩn bị, phân bổ và khả năng hấp thụ nguồn vốn.

Thứ tư là hiệu quả thực thi thể chế và chất lượng phát triển xã hội còn hạn chế. Việc sửa đổi, ban hành nhiều văn bản pháp luật đặt ra thách thức về tính đồng bộ, ổn định và khả thi.

Đối với kế hoạch năm 2027, Thường trực Ủy ban cơ bản thống nhất với định hướng mục tiêu và 11 nhóm nhiệm vụ, giải pháp của Chính phủ. Đồng thời, đề nghị làm rõ hơn kịch bản theo ngành, địa phương, động lực tăng trưởng mới; đánh giá sát khả năng tăng trưởng của các trung tâm kinh tế lớn, dư địa kiểm soát lạm phát và tính đồng bộ các cân đối đầu tư, thương mại, vốn, điện năng.

Cơ quan thẩm tra đề nghị kiên định giữ vững ổn định vĩ mô, coi đây là điều kiện tiên quyết của chất lượng tăng trưởng. Việc hoàn thiện thể chế phải chuyển từ số lượng văn bản sang hiệu quả thực thi; xử lý chồng chéo pháp luật, thủ tục đầu tư, đất đai, xây dựng và dự án tồn đọng.