Nghị định hướng dẫn Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất): Hướng tới cải cách toàn diện, nâng hiệu quả sử dụng vốn
Quản lý thống nhất nguồn lực ngân sách và đầu tư công
Bộ Tài chính mới đây đã tổ chức Hội thảo tham vấn dự thảo Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Ngân sách nhà nước.
Ông Dương Tiến Dũng, Phó Vụ trưởng Vụ Ngân sách nhà nước (Bộ Tài chính) khẳng định, dự thảo Nghị định được xây dựng trên cơ sở bảo đảm tính đồng bộ, kế thừa được những quy định hiện hành, bảo đảm tính liên tục của hệ thống pháp luật. Đồng thời, có những sửa đổi, bổ sung phù hợp với tinh thần mới khi hợp nhất Luật Đầu tư công với Luật Ngân sách nhà nước hiện hành và xử lý được những vấn đề phát sinh trong thực tiễn thời gian vừa qua.
Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) dự kiến được Quốc hội xem xét thông qua ngày 21/11, có hiệu lực từ năm ngân sách 2027.
![]() |
| Toàn cảnh hội thảo. Ảnh tư liệu |
Một trong những yêu cầu trọng tâm được Vụ Ngân sách nhà nước đặt ra khi xây dựng dự thảo Nghị định là khắc phục việc cùng một khoản vốn đầu tư công phải thực hiện qua hai quy trình. Hiện nay, quy trình ngân sách và quy trình đầu tư công còn riêng biệt ở khâu trung hạn, giao vốn hằng năm, điều chỉnh, báo cáo và quyết toán.
Luật hợp nhất tích hợp kế hoạch đầu tư công vào kế hoạch tài chính 5 năm, dưới hình thức danh mục và mức chi đầu tư công 5 năm; đồng thời, tích hợp danh mục, mức chi hằng năm vào dự toán giao cho đơn vị dự toán. Vì vậy, cần một Nghị định thống nhất các khâu lập, tổng hợp, thẩm tra, quyết định, giao, điều chỉnh, theo dõi và đánh giá.
Yêu cầu thứ hai, tập trung nguồn lực, đánh giá hiệu quả, danh mục, quy mô đầu tư vì vậy phải gắn với khả năng bố trí vốn, khả năng thực hiện và đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội.
Giữ vững kỷ luật tài khóa, nâng cao hiệu quả đầu tư côngBà Sibylle Bachmann, Trưởng đại diện SECO tại Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh Việt Nam tiếp tục theo đuổi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội đầy tham vọng, hướng tới quản lý ngân sách dựa trên kết quả, đồng thời nâng cao năng lực phân tích và quản lý rủi ro tài khóa, việc duy trì kỷ luật tài khóa và nâng cao hiệu quả đầu tư công có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. |
Yêu cầu thứ ba, nâng chất lượng chuẩn bị đầu tư và giảm thủ tục cho dự án nhỏ. Theo đại diện Vụ Ngân sách nhà nước, quy trình hiện hành có 5 bước cơ bản: đề xuất; quyết định chủ trương; quyết định đầu tư; triển khai; thanh toán, quyết toán và đưa vào sử dụng. Trong khi đó, dự án nhóm C chiếm khoảng 70% số dự án và 20% kế hoạch vốn trung hạn 2026 - 2030.
“Với nhóm quy mô nhỏ, thời gian ngắn này, yêu cầu thực hiện riêng quyết định chủ trương đầu tư làm tăng hồ sơ, thời gian và chi phí. Dự thảo cụ thể hóa việc tích hợp xem xét sự cần thiết, nguồn vốn và khả năng cân đối vào quyết định đầu tư, đồng thời làm rõ trách nhiệm trong tổ chức thực hiện” - đại diện Vụ Ngân sách nhà nước nêu rõ.
Yêu cầu thứ tư, bảo đảm nguồn lực và năng lực cho cấp xã. Phân cấp thu, chi hiện rất khác nhau: có tỉnh phân cấp đến 40% tổng thu ngân sách địa phương được hưởng cho xã, có tỉnh chỉ 1,8%; cùng một khoản thu nhưng địa bàn, tỷ lệ và cách phân chia cũng khác. Nghị định xây dựng nhằm hướng dẫn rõ phân cấp thu, chi, bổ sung cân đối và bổ sung có mục tiêu, gắn nhiệm vụ với nguồn lực, năng lực, đồng thời giữ quyền quyết định phù hợp của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh.
Yêu cầu thứ năm, xử lý kịp nhiệm vụ phát sinh, tình huống khẩn cấp và biến động điều hành.
Yêu cầu thứ sáu, hoàn thiện hỗ trợ chính sách an sinh xã hội. Nghị định đưa nguyên tắc hỗ trợ, rà soát tỷ lệ để phù hợp áp lực cân đối, tăng chủ động, công khai và trách nhiệm của từng cấp.
Cơ hội “vàng” nâng hiệu quả phân bổ, sử dụng vốn
Phát biểu tại hội thảo, ông Marc Laurence Robinson - Chuyên gia quốc tế cao cấp của Ngân hàng Thế giới (WB) ghi nhận những nỗ lực và hướng đi đúng đắn của Việt Nam.
Ông Marc Laurence Robinson cho rằng, tham vọng tăng trưởng hai chữ số của Việt Nam dựa trên sự mở rộng mạnh mẽ về tài khóa và đầu tư công đòi hỏi những bước chuyển căn bản trong cách thức phân bổ, chấp hành ngân sách, cũng như theo dõi và đánh giá nguồn lực công. Việc hợp nhất Luật Đầu tư công và Luật Ngân sách nhà nước mang lại cơ hội “vàng” để tháo gỡ những điểm phát sinh, những tồn tại về hiệu quả phân bổ và sử dụng vốn.
Bà Sibylle Bachmann, Trưởng đại diện Cục Kinh tế Liên bang Thụy Sỹ (SECO) tại Việt Nam cũng cho rằng, Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) là một bước đi quan trọng trong lộ trình xây dựng và củng cố hệ thống pháp luật về ngân sách nhà nước của Việt Nam, đặc biệt là đặt nền tảng cho những cải cách về ngân sách nhà nước, tài chính công, quản lý tài chính công và quản lý đầu tư công.
Cải cách này cũng là cơ hội quan trọng để khắc phục những tồn tại thời gian qua, qua đó, nâng cao hiệu quả phân bổ và sử dụng các nguồn lực công.
Theo bà Sibylle Bachmann, những ý kiến góp ý, tham vấn sẽ góp phần chuyển hóa các quy định của Luật Ngân sách nhà nước thành những hướng dẫn thực thi cụ thể, đồng thời tháo gỡ những rào cản tiềm tàng trong quá trình triển khai thời gian tới.
Đại diện SECO cũng tái khẳng định cam kết tiếp tục hợp tác với WB để hỗ trợ Việt Nam trong quá trình hoàn thiện hành lang pháp lý và triển khai hiệu quả các quy định mới liên quan đến ngân sách nhà nước, quản lý tài chính công và quản lý đầu tư công.
Từ góc độ triển khai thực tiễn, theo ông Marc Laurence Robinson cho rằng, với các dự án liên kết vùng, vẫn còn nhiều rào cản trong quá trình triển khai thực hiện. Do vậy, chuyên gia WB khuyến nghị cần cân nhắc, nghiên cứu thêm các biện pháp cụ thể và đưa ra hướng dẫn chi tiết cho các địa phương, bởi năng lực của địa phương trong những lĩnh vực này hiện còn hạn chế.
“Việc bố trí tỷ lệ chi thường xuyên và chi đầu tư phù hợp trong tổng thể ngân sách là cực kỳ quan trọng, nhất là khi chúng ta đang hướng tới quản lý ngân sách dựa trên kết quả” - chuyên gia WB nêu rõ.
Đơn giản hóa thủ tục, tạo thuận lợi khi triển khaiTheo đại diện Vụ Ngân sách nhà nước, dự thảo Nghị định hướng tới quản lý thống nhất nguồn lực ngân sách và đầu tư công, đồng thời phân cấp rõ, đơn giản thủ tục và nâng trách nhiệm. Về các nội dung lược bỏ và đơn giản hóa thủ tục, đại diện Vụ Ngân sách nhà nước cho biết, sau tích hợp, không duy trì quy trình riêng lập, trình, duyệt, giao kế hoạch đầu tư công trung hạn và hằng năm đối với vốn ngân sách. Thông tin chương trình, dự án, nhiệm vụ, tiến độ, nhu cầu vốn vẫn tổng hợp đầy đủ trong hồ sơ chung. Điểm mới là không yêu cầu lập, thẩm định, quyết định chủ trương riêng nhóm C. Theo đó, tích hợp việc xin ý kiến của cấp có thẩm quyền về sự cần thiết, nguồn vốn và khả năng cân đối vốn của dự án nhóm C vào quy trình lập, thẩm định, quyết định đầu tư. Ngoài ra, dự thảo Nghị định khái quát việc đơn giản hóa thủ tục ở 4 khâu. Theo đó, trong khâu kế hoạch, dự toán: một đầu mối, bộ hồ sơ, thời hạn và kết quả quyết định, không thêm quyết định giao kế hoạch đầu tư công riêng. Trong khâu chuẩn bị: thủ tục phù hợp quy mô, tính chất, nguồn vốn, kiểm soát nhóm C trong quyết định đầu tư. Trong khâu điều hành: điều chỉnh, gia hạn, chuyển nguồn theo thẩm quyền, cùng hệ thống số liệu, không phát sinh thủ tục song song. Trong khâu kiểm tra, báo cáo: kết nối dữ liệu, giảm giấy tờ trùng, gắn đánh giá với hiệu quả và thực hiện kiến nghị. Kết quả cắt giảm thủ tục, thời gian, chi phí tuân thủ được thể hiện trong bản đánh giá thủ tục hành chính của hồ sơ. |
Tin khác
Giao bổ sung dự toán chi ngân sách trung ương thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia
Giải ngân vốn đầu tư công sẽ bứt phá trong chặng cuối
Xử lý nhà, đất dôi dư: Nơi xử lý gần xong, nơi vẫn còn nhiều
Dẫn dắt tài chính, kiến tạo tăng trưởng trong kỷ nguyên mới
Bộ Tài chính Việt Nam và Đoàn điều khoản IV của IMF trao đổi về điều hành chính sách tài khóa cho mục tiêu tăng trưởng cao
Infographics: Cả nước đã hoàn thành xử lý 24.029 cơ sở nhà, đất dôi dư
Hoàn thiện cơ chế quản lý, khai thác tài sản tại các cơ quan của Đảng
Infographics: Còn 16.184,2 tỷ đồng vốn ngân sách trung ương chưa được phân bổ chi tiết
Hoàn thiện Nghị định hướng dẫn Luật Ngân sách nhà nước, sẵn sàng triển khai từ năm 2027
