Xuất hiện yếu tố nước ngoài

Sự đắn đo, thận trọng là điều có thể nhận thấy trong công văn số 7246/UBND-DA vừa được UBND TP. Hồ Chí Minh gửi tới 7 cơ quan Trung ương, trong đó có Bộ Tài chính, liên quan đến việc lựa chọn đơn vị tư vấn thẩm tra Báo cáo nghiên cứu khả thi (bao gồm thiết kế FEED) Dự án tuyến đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành.

Theo ông Hoàng Nguyên Dinh, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh, ngày 1/6/2026, Công ty cổ phần Đầu tư Địa ốc Đại Quang Minh - đơn vị được UBND TP. Hồ Chí Minh giao lập Báo cáo nghiên cứu khả thi Dự án - đã có văn bản đề xuất Liên danh Công ty China Railway Liuyuan Group Co., Ltd - Công ty TNHH Tư vấn - Xây dựng Hưng Nghiệp (Liên danh CRLG - Hưng Nghiệp) thực hiện công tác thẩm tra Báo cáo nghiên cứu khả thi, bao gồm thiết kế FEED.

Phối cảnh Dự án đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành. Ảnh tư liệu

Theo đại diện Công ty Đại Quang Minh, trong Liên danh CRLG - Hưng Nghiệp, China Railway Liuyuan Group Co., Ltd là thành viên đứng đầu, đảm nhận 80,9% khối lượng công việc, trong khi Công ty TNHH Tư vấn - Xây dựng Hưng Nghiệp đảm nhận 19,1%.

Theo phân công, China Railway Liuyuan Group sẽ chủ trì thẩm tra Báo cáo nghiên cứu khả thi (FS), thiết kế FEED và tổng mức đầu tư, đồng thời tham gia kiểm tra, rà soát các báo cáo khảo sát. Hưng Nghiệp chủ trì thẩm tra các báo cáo khảo sát và phối hợp thẩm tra thiết kế FEED, tổng mức đầu tư.

Gói tư vấn dự kiến được thực hiện trong 3 tháng, theo loại hợp đồng trọn gói. Qua đánh giá hồ sơ, Công ty Đại Quang Minh xác định Liên danh CRLG - Hưng Nghiệp đáp ứng yêu cầu về tính hợp lệ, năng lực và kinh nghiệm để thực hiện gói tư vấn thẩm tra Báo cáo nghiên cứu khả thi, bao gồm thiết kế FEED, của Dự án.

Do liên danh tư vấn thẩm tra được đề xuất có yếu tố nước ngoài, UBND TP. Hồ Chí Minh đã phối hợp với các bộ, ngành, cơ quan Trung ương thành lập Tổ thẩm định thực hiện công tác lựa chọn tư vấn, nhà đầu tư, nhằm xem xét, đánh giá sự phù hợp với quy định pháp luật đối với đề xuất của nhà đầu tư.

UBND TP. Hồ Chí Minh cho rằng, Dự án tuyến đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành đóng vai trò quan trọng trong liên kết, phát triển kinh tế - xã hội cũng như bảo đảm an ninh, quốc phòng của vùng TP. Hồ Chí Minh.

“Vì vậy, để lựa chọn đơn vị tư vấn thẩm tra có đủ năng lực, kinh nghiệm, đồng thời bảo đảm tiến độ dự án theo yêu cầu của lãnh đạo Đảng, Nhà nước và thành phố, cần triển khai song song việc thẩm định, đánh giá năng lực, kinh nghiệm của đơn vị tư vấn với việc lấy ý kiến các cơ quan Trung ương” - lãnh đạo UBND TP. Hồ Chí Minh cho biết.

Đề xuất này có cơ sở pháp lý khi khoản 1 Điều 35 Luật Đường sắt năm 2025 quy định, đối với việc lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu thực hiện các gói thầu EPC, EC, EP và gói thầu tư vấn sử dụng nhà thầu nước ngoài, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ, Thanh tra Chính phủ, Kiểm toán Nhà nước có trách nhiệm cử đại diện tham gia tổ thẩm định hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu và kết quả lựa chọn nhà thầu.

Bên cạnh đó, đối với các dự án đường sắt đô thị thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị quyết số 188/2025/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt để phát triển hệ thống mạng lưới đường sắt đô thị tại TP. Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, vai trò của tư vấn thẩm tra càng đáng chú ý khi thiết kế FEED được phép thay thế thiết kế cơ sở trong Báo cáo nghiên cứu khả thi.

Do đó, chất lượng thẩm tra FEED có ý nghĩa quan trọng trong việc kiểm soát giải pháp công nghệ, các thông số kỹ thuật, giải pháp xây dựng và tổng mức đầu tư ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án, trước khi hồ sơ được thẩm định, phê duyệt.

Chờ chốt phương án tuyến, vị trí công trình

Ngoài việc xác định đơn vị tư vấn thẩm tra Báo cáo nghiên cứu khả thi, UBND TP. Hồ Chí Minh cũng đang chờ ý kiến của cơ quan quản lý chuyên ngành để có thể chốt phương án tuyến, vị trí công trình theo tuyến của Dự án tuyến đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành.

Đây là nội dung quan trọng bởi phương án tuyến, vị trí công trình theo tuyến là một thành phần của hồ sơ thiết kế FEED trong Báo cáo giữa kỳ của Báo cáo nghiên cứu khả thi dự án, đồng thời liên quan trực tiếp đến công tác thẩm định, phê duyệt hoặc điều chỉnh các quy hoạch có liên quan.

Theo điểm b khoản 1 Điều 6 Nghị quyết số 188/2025/QH15, sau khi phương án tuyến, vị trí công trình trên tuyến đường sắt đô thị và quy hoạch khu vực TOD được phê duyệt, kế hoạch sử dụng đất và các quy hoạch khác có liên quan phải được kịp thời rà soát, điều chỉnh, cập nhật và công bố.

Trong khi đó, theo Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn số 47/2024/QH15 và các quy định liên quan, thẩm quyền rà soát, điều chỉnh, cập nhật và công bố các quy hoạch thuộc UBND TP. Hồ Chí Minh, UBND tỉnh Đồng Nai và UBND các phường, xã, tùy theo phạm vi địa giới hành chính và loại quy hoạch.

Vướng mắc nằm ở chỗ, theo UBND TP. Hồ Chí Minh, các quy định hiện hành chưa có hướng dẫn đối với trường hợp thẩm định, phê duyệt phương án tuyến, vị trí công trình theo tuyến đường sắt đô thị đi qua hai địa phương.

Do đó, thành phố đã đề nghị Bộ Xây dựng hướng dẫn công tác thẩm định, phê duyệt phương án tuyến và vị trí công trình đối với trường hợp Dự án tuyến đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành.

Trước đó, vào giữa tháng 7/2026, Bộ Xây dựng đã có ý kiến đối với phương án kết nối tuyến đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành với đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam và Cảng hàng không quốc tế Long Thành.

Theo Thứ trưởng Bộ Xây dựng Bùi Xuân Dũng, ga Thủ Thiêm được quy hoạch là ga cuối của tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, đồng thời là đầu mối giao thông phía Đông TP. Hồ Chí Minh, kết nối tuyến đường sắt tốc độ cao với mạng lưới đường sắt đô thị.

Hiện Bộ Xây dựng đang chỉ đạo Ban quản lý dự án Thăng Long đẩy nhanh công tác lựa chọn tư vấn lập Báo cáo nghiên cứu khả thi Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, dự kiến ký hợp đồng trong quý III/2026.

Vì vậy, để bảo đảm tính đồng bộ giữa các phương thức vận tải và phát huy hiệu quả đầu tư, Bộ Xây dựng đề nghị UBND TP. Hồ Chí Minh phối hợp với Bộ Xây dựng, Ban quản lý dự án Thăng Long và các đơn vị liên quan thống nhất phạm vi, phương án đầu tư ga Thủ Thiêm sau khi lựa chọn được đơn vị tư vấn lập Báo cáo nghiên cứu khả thi Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam.

Không chỉ tại ga Thủ Thiêm, phương án kết nối giữa các tuyến đường sắt tại khu vực Cảng hàng không quốc tế Long Thành cũng cần tiếp tục được các bên liên quan thống nhất.

Đối với các ga S19 và S20 tại khu vực Cảng hàng không quốc tế Long Thành, Bộ Xây dựng cho biết, theo quy hoạch hiện có hai tuyến đường sắt kết nối sân bay, gồm tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam và tuyến đường sắt đô thị Thủ Thiêm - Long Thành.

Tuy nhiên, UBND tỉnh Đồng Nai cũng đang đề xuất kéo dài tuyến đường sắt đô thị Bến Thành - Suối Tiên đến Trung tâm hành chính mới của tỉnh và Cảng hàng không quốc tế Long Thành. Nếu được chấp thuận, khu vực này sẽ có thêm một tuyến đường sắt kết nối sân bay.

Phương án này cũng cần sự phối hợp với UBND tỉnh Đồng Nai, Cục Đường sắt Việt Nam, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) và Ban quản lý dự án Thăng Long thống nhất vị trí các nhà ga, giải pháp thiết kế và khả năng kết nối giữa ga hàng không với ga đường sắt.

“Các bên cũng cần xác định phương án, thời điểm đầu tư của từng dự án và giải pháp thi công, nhằm bảo đảm tính đồng bộ cũng như an toàn đối với các công trình đã và đang được đưa vào khai thác” - lãnh đạo Bộ Xây dựng khuyến nghị.