Trong phiên bản 1.0, phạm vi Từ điển chuyên ngành dữ liệu của Bộ Tài chính tập trung ưu tiên chuẩn hóa và xây dựng đối với các lĩnh vực nghiệp vụ có hoạt động kết nối, chia sẻ và trao đổi dữ liệu trực tiếp với Trung tâm dữ liệu quốc gia, cụ thể bao gồm các nhóm dữ liệu cốt lõi của các lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Tài chính, bao gồm: bảo hiểm xã hội, thuế, hải quan, đầu tư nước ngoài, thống kê, đầu tư công, phát triển doanh nghiệp và đấu thầu.

Từ điển dữ liệu chuyên ngành của Bộ Tài chính phiên bản 1.0 áp dụng cho các lĩnh vực cốt lõi nhằm đáp ứng yêu cầu trao đổi, chia sẻ dữ liệu với Trung tâm dữ liệu quốc gia. Ảnh: Đức Thanh

Đảm bảo tính chính xác, thông suốt, minh bạch của dữ liệu tài chính - ngân sách

Mục tiêu cốt lõi của việc xây dựng Từ điển dữ liệu chuyên ngành dùng chung của Bộ Tài chính là để mô tả thống nhất các khái niệm nghiệp vụ, thuật ngữ pháp lý và thực thể trong các lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Tài chính, tạo ra ngôn ngữ chung, độc lập với công nghệ cho toàn bộ tổ chức, cụ thể:

Chuẩn hóa: Phát triển Từ điển dữ liệu chuyên ngành dùng chung của Bộ Tài chính làm chuẩn thống nhất cho việc thiết kế, xây dựng, quản lý và khai thác các hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành của Bộ Tài chính.

Làm nền tảng cho hạ tầng dữ liệu và Đồ thị tri thức: Hiện thực hóa mô hình kiến trúc từ điển dữ liệu làm nền tảng cốt lõi để xây dựng Đồ thị tri thức (Knowledge Graph), nâng cao khả năng hiểu ngữ nghĩa của máy, phục vụ công tác tích hợp, chia sẻ và khai thác dữ liệu lớn toàn ngành.

Làm căn cứ kỹ thuật cho việc phát triển hệ thống: Làm cơ sở chuẩn hóa để các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ Tài chính khi xây dựng mới, nâng cấp các hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu chuyên ngành thực hiện việc ánh xạ (mapping) dữ liệu, đồng bộ hóa thông tin với Từ điển dữ liệu dùng chung quốc gia.

Nâng cao hiệu lực quản lý và điều hành: Đảm bảo tính chính xác, thông suốt, minh bạch của dữ liệu tài chính - ngân sách, qua đó hỗ trợ đắc lực cho công tác phân tích, dự báo, hoạch định chính sách và đẩy mạnh chuyển đổi số ngành Tài chính.

Nguyên tắc xây dựng, quản lý, cập nhật và khai thác Từ điển

Quyết định số 2429/QĐ-BTC nêu rõ, việc xây dựng, quản lý, cập nhật và khai thác Từ điển dữ liệu chuyên ngành của Bộ Tài chính được thực hiện theo các nguyên tắc sau:

Một là, tuân thủ Khung kiến trúc dữ liệu quốc gia, Khung quản trị, quản lý dữ liệu quốc gia và Từ điển dữ liệu dùng chung quốc gia; bảo đảm thống nhất về ngữ nghĩa, cấu trúc, mã định danh và khả năng liên thông, chia sẻ dữ liệu; kế thừa các chuẩn dữ liệu quốc gia đã được cơ quan có thẩm quyền ban hành.

Hai là, bảo đảm quản lý vòng đời dữ liệu trong các giai đoạn tạo lập, chuẩn hóa, lưu trữ, chia sẻ, khai thác, cập nhật, thay thế, ngừng sử dụng và hủy bỏ thuật ngữ, cấu trúc dữ liệu, mã định danh; bảo đảm tính kế thừa giữa các phiên bản của Từ điển dữ liệu chuyên ngành và đồng bộ với Từ điển dữ liệu dùng chung quốc gia.

Ba là, bảo đảm mỗi thuật ngữ nghiệp vụ, cấu trúc dữ liệu và mã định danh chỉ có một định nghĩa thống nhất trong phạm vi Bộ Tài chính. Trường hợp phát sinh thuật ngữ đặc thù phải được quản lý, rà soát và ánh xạ với Từ điển dữ liệu dùng chung quốc gia theo quy định. Trường hợp phát sinh thuật ngữ trùng lặp, chồng chéo hoặc có sự thay đổi của Từ điển dữ liệu dùng chung quốc gia thì phải được rà soát, chuẩn hóa, cập nhật và thống nhất trước khi áp dụng trong toàn ngành Tài chính.

Rà soát, cập nhật cấu trúc dữ liệu đảm bảo tính thống nhất, tập trung

Bộ Tài chính yêu cầu các đơn vị thuộc và trực thuộc chủ trì xây dựng, rà soát, cập nhật các thuật ngữ nghiệp vụ thuộc lĩnh vực quản lý; chịu trách nhiệm về nội dung, định nghĩa, phạm vi áp dụng, căn cứ pháp lý và tính chính xác của các thuật ngữ nghiệp vụ trước khi đưa vào Từ điển dữ liệu chuyên ngành của Bộ Tài chính.

Đồng thời, chủ động rà soát, làm sạch và chuẩn hóa dữ liệu chủ (Master Data) theo lĩnh vực quản lý; chủ trì rà soát, đề xuất bổ sung, sửa đổi, thay thế hoặc bãi bỏ các thuật ngữ nghiệp vụ thuộc lĩnh vực quản lý; chịu trách nhiệm về nội dung, định nghĩa, căn cứ pháp lý và tính chính xác của các thuật ngữ nghiệp vụ.

Cùng với đó, phối hợp với đơn vị quản lý vận hành hệ thống chuẩn hóa siêu dữ liệu, thực hiện ánh xạ dữ liệu với Từ điển dữ liệu chuyên ngành của Bộ Tài chính và Từ điển dữ liệu dùng chung quốc gia, bảo đảm mỗi thuật ngữ, cấu trúc dữ liệu và mã định danh trong Hệ thống Từ điển dữ liệu chuyên ngành của Bộ Tài chính có một định nghĩa thống nhất và một mã định danh duy nhất; ưu tiên tham chiếu, sử dụng các thuật ngữ chuẩn quốc gia đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, hạn chế tối đa việc tự định nghĩa lại.

Các đơn vị thực hiện khai thác, sử dụng ứng dụng công nghệ thông tin theo phân cấp, phân quyền; phản hồi, báo cáo định kỳ hoặc đột xuất về các vướng mắc kỹ thuật hoặc nhu cầu phát sinh thuật ngữ mới trong thực tiễn tác nghiệp, bảo đảm Từ điển dữ liệu luôn được cập nhật, bổ sung liên tục và vận hành linh hoạt, phù hợp với thực tế.

Bộ Tài chính cũng yêu cầu các đơn vị thuộc Bộ có trách nhiệm rà soát, cập nhật cấu trúc dữ liệu tại các hệ thống thông tin chuyên ngành do đơn vị quản lý, đảm bảo tuân thủ phiên bản mới nhất của Từ điển dữ liệu. Việc cập nhật phải đảm bảo tính thống nhất, tập trung dưới sự quản lý chuyên trách; quá trình thay đổi phải được lưu vết lịch sử đầy đủ, rõ ràng./.