Chọn phân khúc phù hợp

Bộ Xây dựng vừa có những chỉ dẫn quan trọng liên quan đến kết quả nghiên cứu định hướng phát triển công nghiệp phụ trợ hàng không của Cảng hàng không quốc tế Long Thành.

Trong Công văn số 15028/BXD gửi Cục Hàng không Việt Nam và Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) mới đây, Bộ Xây dựng đề nghị 2 đơn vị tiếp tục nghiên cứu, cụ thể hóa định hướng phát triển công nghiệp phụ trợ hàng không gắn với Cảng hàng không quốc tế Long Thành.

Theo Bộ Xây dựng, Long Thành được xác định là cảng hàng không quan trọng của quốc gia, hướng tới trở thành một trong những trung tâm trung chuyển hàng không quốc tế của khu vực.

Hoạt động MRO tàu bay Boeing 787 - 9 tại VAECO - đơn vị thành viên của Vietnam Airlines. Ảnh: VNA

Trong phương án Quy hoạch đã được phê duyệt, khu vực dành cho phát triển công nghiệp phụ trợ hàng không đã được bố trí trong phạm vi cảng hàng không; đồng thời, UBND TP. Đồng Nai cũng đã quy hoạch các khu vực lân cận phục vụ phát triển công nghiệp phụ trợ và công nghiệp vận chuyển bằng đường hàng không.

“Để chuyển từ 'nghiên cứu định hướng' sang 'chương trình hành động triển khai thực tế', Cục Hàng không Việt Nam tiếp tục làm rõ cách thức, lộ trình và phương án tổ chức thực hiện; rà soát các hạng mục ưu tiên, xây dựng tiêu chí lựa chọn doanh nghiệp nòng cốt; cơ chế về ưu đãi đầu tư, thuế, hải quan, đất đai, đổi mới sáng tạo, cấp chứng chỉ kỹ thuật và chính sách đối với chuyên gia, lao động kỹ thuật trình độ cao” - công văn của Bộ Xây dựng nêu rõ.

Bộ Xây dựng cũng đề nghị ACV, với vai trò nhà tài trợ sản phẩm Quy hoạch chi tiết Cảng hàng không quốc tế Long Thành thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, tổng hợp kết quả nghiên cứu của Cục Hàng không Việt Nam, tích hợp các nội dung về không gian, chức năng, phân khu và lộ trình phát triển công nghiệp phụ trợ hàng không trong quá trình hoàn thiện quy hoạch.

Cần phải nói thêm rằng, việc hình thành định hướng phát triển công nghiệp phụ trợ hàng không gắn với Cảng hàng không quốc tế Long Thành dự kiến đưa vào khai thác thương mại vào cuối tháng 12/2026 có ý nghĩa lớn đối với ngành hàng không Việt Nam, bởi đây là bước chuyển từ mô hình chủ yếu dựa vào vận tải sang phát triển một hệ sinh thái có giá trị gia tăng cao hơn.

Nếu lựa chọn đúng các phân khúc như bảo dưỡng, sửa chữa và đại tu tàu bay (MRO), logistics, trang thiết bị phục vụ mặt đất hàng không (GSE), công nghệ số và cơ khí chính xác, Long Thành có thể tạo thị trường cho doanh nghiệp trong nước, giảm phụ thuộc nhập khẩu, nâng năng lực tự chủ kỹ thuật và từng bước đưa doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng hàng không toàn cầu trị giá khoảng 400 tỷ USD.

MRO đi tiên phong

Được biết, trong kết quả nghiên cứu, Cục Hàng không Việt Nam đánh giá công nghiệp phụ trợ hàng không của Việt Nam vẫn ở giai đoạn đầu phát triển, chưa hình thành được hệ sinh thái hoàn chỉnh. Các hoạt động sản xuất, bảo dưỡng, logistics, đào tạo, nghiên cứu và phát triển còn phân tán, thiếu liên kết theo chuỗi giá trị.

Đây chính là lý do khiến Cục Hàng không Việt Nam cho rằng, Việt Nam không nên phát triển dàn trải trên toàn bộ chuỗi giá trị công nghiệp hàng không, mà cần tập trung vào những phân khúc có lợi thế cạnh tranh, khả năng triển khai trong trung hạn và phù hợp với trình độ công nghiệp trong nước.

Trong đó, MRO được xác định là lĩnh vực có tiềm năng lớn nhất khi hình thành hệ sinh thái công nghiệp hàng không Long Thành đến năm 2035, do quy mô đội tàu bay của Việt Nam và khu vực Đông Nam Á tiếp tục tăng sẽ kéo theo nhu cầu lớn về bảo dưỡng, sửa chữa.

Cảng hàng không quốc tế Long Thành, với quy mô lớn, quỹ đất rộng và khả năng tiếp nhận nhiều loại tàu bay thân rộng, được đánh giá có điều kiện thuận lợi để hình thành trung tâm MRO cấp khu vực. Theo đánh giá của Cục Hàng không Việt Nam, nếu được đầu tư phù hợp, trung tâm MRO tại Long Thành không chỉ đáp ứng nhu cầu trong nước, mà còn có thể cung cấp dịch vụ cho các hãng hàng không tại Đông Nam Á, Nam Á và châu Đại Dương, qua đó gia tăng giá trị cho ngành hàng không và tạo thêm việc làm kỹ thuật chất lượng cao.

Một phân khúc khác phù hợp với năng lực công nghiệp hiện nay của Việt Nam là sản xuất GSE. Lý do là các doanh nghiệp cơ khí, ô tô và thiết bị công nghiệp trong nước đã có khả năng sản xuất một số loại phương tiện, thiết bị như xe kéo đẩy tàu bay, băng tải hành lý, thiết bị cấp điện mặt đất, xe phục vụ suất ăn, xe thang hành khách, xe vệ sinh tàu bay và các thiết bị chuyên dùng khác.

Trong giai đoạn sau năm 2035, hệ sinh thái công nghiệp hàng không Long Thành mới được khuyến nghị là từng bước trở thành trung tâm công nghiệp hàng không quy mô khu vực, có khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu của Boeing, Airbus và các nhà sản xuất thiết bị hàng không lớn.

Hợp tác quốc tế được xác định là một trụ cột quan trọng trong quá trình xây dựng hệ sinh thái công nghiệp hàng không Long Thành. Trong đó, với Hoa Kỳ, định hướng là thúc đẩy chuyển giao công nghệ sản xuất, bảo dưỡng, kiểm định và quản lý chất lượng; thu hút doanh nghiệp đầu tư trung tâm MRO tại Long Thành, kết hợp đào tạo kỹ thuật viên và chuyển giao quy trình theo tiêu chuẩn Cục Hàng không Hoa Kỳ.

Việt Nam cũng được đề xuất tăng cường hợp tác với Liên minh châu Âu về sản xuất linh kiện, vật liệu và MRO; hợp tác với Nhật Bản về cơ khí chính xác, quản trị sản xuất và đào tạo; hợp tác với Hàn Quốc về logistics, công nghệ số và thiết bị điện tử; hợp tác với Singapore về quản lý sân bay, MRO và logistics.

“Mục tiêu cuối cùng là từng bước nâng năng lực công nghệ, nguồn nhân lực và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, qua đó mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi giá trị hàng không toàn cầu” - ông Đào Xuân Hoạch - Phó Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam nhấn mạnh.