Mạch ngầm công nghệ bền bỉ và bài toán kiến tạo thể chế

Để mỗi giao dịch trên không gian số của người dân diễn ra nhanh chóng, an toàn chỉ sau một cú chạm, đằng sau đó là một hạ tầng công nghệ thông tin được đầu tư đồng bộ và vận hành vô cùng khắt khe. Ngành Tài chính đã triển khai mô hình kết nối tập trung, áp dụng giải pháp bảo mật đa lớp và thiết lập Hệ thống giám sát an toàn thông tin (SOC) hoạt động liên tục 24/7. Nhờ đó, các hệ thống thông tin trọng yếu luôn vận hành ổn định, không xảy ra sự cố nghiêm trọng, bảo vệ an toàn tuyệt đối dữ liệu cá nhân của hàng triệu người dùng.

Song song với hạ tầng kỹ thuật, việc cải cách thể chế và cắt giảm thủ tục hành chính được coi là “chìa khóa vàng” tháo gỡ điểm nghẽn cho nền kinh tế. Đánh giá về tầm quan trọng của nhiệm vụ này, đại diện lãnh đạo Bộ Tài chính từng nhấn mạnh: “Cải cách hành chính và chuyển đổi số không đơn thuần là việc thay đổi phương thức làm việc từ thủ công sang máy tính, mà là một cuộc cách mạng về tư duy quản trị. Mục tiêu tối thượng là chuyển từ tư duy 'quản lý' sang 'phục vụ', lấy sự hài lòng và tiết kiệm chi phí cho người dân, doanh nghiệp làm thước đo cao nhất”.

Ngành Tài chính đang từng bước khẳng định vị thế tiên phong trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia. Ảnh: Đức Thanh

Thực hiện Nghị quyết số 66/NQ-CP của Chính phủ về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh, Bộ Tài chính đã ghi nhận những kết quả hết sức ấn tượng. Đến nay, Bộ đã rà soát và đơn giản hóa tổng cộng 556 thủ tục, bãi bỏ hoặc đơn giản hóa 139 điều kiện kinh doanh. Đáng chú ý, tổng thời gian giải quyết thủ tục được cắt giảm lên tới 6.577 ngày (đạt tỷ lệ 53,52%), giúp cắt giảm khoảng 39,1 nghìn tỷ đồng chi phí tuân thủ cho toàn xã hội.

Tính đến tháng 7/2026, Bộ Tài chính đã tinh gọn danh mục quản lý xuống còn 687 thủ tục hành chính (giảm 314 TTHC so với thời điểm tháng 1/2025 và giảm 277 TTHC so với thời điểm ngày 1/3/2025) thuộc 25 lĩnh vực quản lý của Bộ. Việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cũng thu được “quả ngọt” khi tỷ lệ thủ tục xử lý tại cấp Bộ giảm xuống còn 24,55% (thấp hơn ngưỡng mục tiêu 30% mà Chính phủ đề ra), giúp rút ngắn tối đa khoảng cách hành chính giữa cơ quan quản lý và người thụ hưởng.

Những con số biết nói trong đời sống

Sự hội tụ giữa Đề án 06 về phát triển dữ liệu dân cư và hệ thống dữ liệu tài chính số đã tạo ra những thay đổi mang tính bước ngoặt trên nhiều lĩnh vực then chốt.

Việc tích hợp tài khoản định danh điện tử VNeID đã biến các thao tác kê khai thuế trở nên nhẹ nhàng hơn bao giờ hết, ghi nhận hàng chục triệu lượt truy cập an toàn. Trong lĩnh vực bán lẻ và dịch vụ, giải pháp hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền đã nhanh chóng phủ sóng khắp các tỉnh thành. Đến giữa năm 2026, cả nước đã có hơn 527 nghìn cơ sở kinh doanh tham gia, phát hành thành công trên 8,4 tỷ hóa đơn điện tử. Điều này không chỉ giúp hộ kinh doanh chuyên nghiệp hóa quản lý mà còn hạn chế tối đa tình trạng thất thu ngân sách, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Tại Kho bạc Nhà nước, mục tiêu “Kho bạc không tiền mặt” và “Kho bạc không giấy tờ” gần như đã hoàn thành trọn vẹn. Tỷ lệ thu ngân sách qua phương thức điện tử đạt 99,84% và chi ngân sách đạt 99,64%. Đặc biệt, việc tự động hóa thanh toán tiền điện, nước, viễn thông cho hơn 35.000 đơn vị sử dụng ngân sách đã giải phóng một lượng lớn thời gian, công sức cho cán bộ kế toán công, góp phần minh bạch hóa các khoản chi công.

Có lẽ người dân cảm nhận rõ nhất giá trị của chuyển đổi số khi bước chân vào các bệnh viện hay nhận trợ cấp xã hội. Đến nay, 100% cơ sở khám chữa bệnh BHYT trên toàn quốc đã tiếp nhận người bệnh bằng Căn cước công dân gắn chip hoặc tài khoản VNeID, với hơn 425,1 triệu lượt tra cứu thông tin thẻ thành công. Việc liên thông dữ liệu y tế cũng cho phép hơn 710,6 triệu lượt hồ sơ được gửi lên hệ thống, phục vụ tích hợp giấy khám sức khỏe, giấy chứng sinh, giấy báo tử điện tử.

Bên cạnh đó, Cơ sở dữ liệu quốc gia về bảo hiểm đã xác thực thành công thông tin cho hơn 100,2 triệu công dân (đạt tỷ lệ chuẩn xác 99,74%). Nhờ dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống”, kỳ chi trả các chế độ BHXH và trợ cấp thất nghiệp qua tài khoản cá nhân đã đạt hơn 86%, giúp nguồn vốn an sinh đến tay người thụ hưởng một cách nhanh chóng, công khai và an toàn.

Đưa dữ liệu thành tài sản chiến lược

Bước sang kỷ nguyên số, dữ liệu đã trở thành nguồn tư liệu sản xuất mới, là “mỏ dầu” tiềm năng cần được khai phá. Đứng trước khối lượng thông tin khổng lồ trải dài từ thu chi ngân sách, giao thương hải quan, thị trường chứng khoán cho đến tài sản công và đầu tư toàn quốc, Bộ Tài chính xác định: Chuyển đổi số không đơn thuần là mua sắm phần mềm hay thiết bị riêng lẻ, mà cốt lõi nằm ở sự thấu hiểu, kết nối và chuẩn hóa dữ liệu.

Khẩu hiệu “Số hóa cốt lõi, phục vụ tận tâm” được chọn lựa như một lời hứa trải dài từ tư duy chỉ đạo đến từng quy trình nghiệp vụ nhỏ nhất. Dữ liệu chỉ thực sự có sức sống khi nó thoát khỏi những “ngăn kéo” hành chính riêng lẻ để hòa vào dòng chảy chung, mang lại sự thuận tiện cho người dân và sức bứt phá cho doanh nghiệp.

Không dừng lại ở những kết quả ban đầu, ngành Tài chính đang dồn lực xây dựng một “trái tim dữ liệu” thống nhất. Ông Nguyễn Việt Hà, Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin và Chuyển đổi số (Bộ Tài chính) cho biết, tính đến nay Bộ Tài chính đã hoàn thành 131/149 nhiệm vụ triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW. Bộ Tài chính cũng đã hoàn thiện Khung kiến trúc dữ liệu và Hệ thống từ điển dữ liệu phiên bản 1.0. Đến nay, Bộ Tài chính đã hoàn thành đồng bộ 13 trong tổng số 16 cơ sở dữ liệu cốt lõi lên Trung tâm Dữ liệu quốc gia với hàng trăm triệu bản ghi, bảo đảm yêu cầu “đúng, đủ, sạch, sống”. Ba cơ sở dữ liệu còn lại gồm đầu tư nước ngoài, khu công nghiệp - khu kinh tế, quy hoạch đang triển khai đúng lộ trình, dự kiến hoàn thành trong giai đoạn 2026-2027; hoàn tất kiểm thử 9/9 hệ thống trọng điểm kết nối Cổng Dịch vụ công quốc gia và thúc đẩy nền tảng AI dùng chung.

Để tiếp tục khuyến khích thói quen “làm việc trên môi trường số” của người dân, Bộ Tài chính đã áp dụng chính sách miễn hoàn toàn 6 khoản phí, lệ phí và giảm 50% đối với 6 khoản phí khác khi người dân thực hiện dịch vụ công qua ứng dụng VNeID. Chính sách này ước tính chia sẻ và hỗ trợ khoảng 56 tỷ đồng cho người dân và doanh nghiệp.