Sáng 31/10, các đại biểu Quốc hội tiếp tục thảo luận tại hội trường về tình hình kinh tế xã hội và ngân sách. Cuối phiên thảo luận, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng đã phát biểu giải trình, làm rõ thêm những vấn đề lớn thuộc lĩnh vực kinh tế, tài chính, đầu tư mà đại biểu quan tâm.

Kết quả tăng trưởng gắn liền với chăm lo đời sống người dân

Phát biểu tại Quốc hội, Phó Thủ tướng nhấn mạnh năm 2026 là năm rất khó khăn, thách thức đối với kinh tế toàn cầu cũng như Việt Nam. Xung đột địa chính trị, xung đột quân sự ở Trung Đông và giữa Nga - Ukraine tạo ra nhiều khó khăn. Đặc biệt, giá xăng dầu tăng vọt từ khi xung đột Trung Đông bắt đầu vào quý II/2026, đến quý III tiếp tục neo ở mức trên 110 USD/thùng, kéo theo giá nhiều mặt hàng, dịch vụ tăng cao.

Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng phát biểu tại Quốc hội. Ảnh: Đức Thanh

Cùng với đó, trong quý III, Mỹ áp thuế bổ sung 12,5% theo kết quả điều tra 301 vào các mặt hàng của Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ, dẫn đến khoảng 70% lượng hàng hóa xuất khẩu sang thị trường này phải chịu thêm mức thuế trên.

Trong bối cảnh đó, dưới sự chỉ đạo sát sao của lãnh đạo Đảng, sự chỉ đạo quyết liệt, kịp thời của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và sự chủ động đồng hành của Quốc hội, kết quả tăng trưởng quý III và 9 tháng thể hiện những nỗ lực vượt bậc. Với GDP 9 tháng tăng khoảng 9,01%, Việt Nam trở thành một trong số ít quốc gia có tốc độ tăng trưởng kinh tế cao nhất toàn cầu.

Theo Phó Thủ tướng, kết quả tăng trưởng gắn liền với việc chăm lo đời sống người dân, thực hiện chính sách an sinh xã hội, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và hộ dân, thể hiện sự tăng trưởng thực chất.

Bên cạnh sự hỗ trợ khoảng 360.000 tỷ đồng thông qua chính sách tài khóa về miễn, giảm, gia hạn thuế, phí cho người dân và doanh nghiệp, trong 9 tháng qua, hơn 200.000 tỷ đồng được dành để triển khai các chương trình an sinh xã hội như y tế, giáo dục. Những chương trình điển hình là xây trường phổ thông dân tộc nội trú liên cấp tại các xã biên giới, khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho người dân. Những kết quả này đã hiện thực hóa chủ trương của Đảng, Nhà nước về việc tăng trưởng kinh tế thì người dân phải được thụ hưởng, Phó Thủ tướng cho hay.

Trong quý cuối năm, mức tăng trưởng cần đạt 12,5% để đạt mục tiêu tăng trưởng cả năm 10%. “Chính phủ xác định đây là một thách thức rất lớn, nhưng không phải là nhiệm vụ bất khả thi khi nền kinh tế còn nhiều động lực để tăng tốc, dư địa nền kinh tế còn khá lớn, đặc biệt là có sự quyết tâm rất cao của Chính phủ, các bộ, ngành và các tỉnh, thành phố”, Phó Thủ tướng khẳng định.

Với tinh thần quyết liệt, trong quý IV, Chính phủ đang bám sát kịch bản, chỉ đạo tháo gỡ ngay các vướng mắc về thể chế, đất đai, thủ tục, vật liệu xây dựng, đặc biệt là vốn và thị trường cho doanh nghiệp; thúc đẩy các dự án đủ điều kiện sớm đi vào sản xuất, kinh doanh.

Đồng thời, Chính phủ phát huy các động lực đầu tư, tiêu dùng, xuất khẩu; hỗ trợ doanh nghiệp giữ vững và đa dạng hóa thị trường, mở rộng đơn hàng, nâng cao giá trị gia tăng; chỉ đạo, hỗ trợ các địa phương, đặc biệt là các địa phương đầu tàu tăng trưởng, hoàn thành mục tiêu đã đặt ra.

Đã giải ngân trên 75% kế hoạch đầu tư công

Về phân bổ, giải ngân vốn đầu tư công, Phó Thủ tướng cho biết Quốc hội đã phê chuẩn nguồn vốn đầu tư công trung hạn là 3,42 triệu tỷ đồng. Đến nay, Chính phủ đã thông qua phương án phân bổ 3,15 triệu tỷ đồng, chiếm 92% số vốn Quốc hội cho phép phân bổ. Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã phân bổ và giao chi tiết 1,98 triệu tỷ đồng, gấp 1,5 lần so với nhiệm kỳ trước. “Số vốn còn lại hiện nay khoảng hơn 1 triệu tỷ đồng đều đã có địa chỉ và chương trình rất cụ thể”, Phó Thủ tướng nêu rõ.

Trong đó, có 103.000 tỷ đồng dự kiến bố trí cho các dự án thực hiện Nghị quyết 57; 194.000 tỷ đồng dự kiến bố trí cho các dự án trọng điểm liên vùng. Ngoài ra, 890.000 tỷ đồng đã có phương án phân bổ, đang chờ các địa phương, bộ, ngành hoàn thiện hồ sơ, thủ tục đầu tư để thực hiện phân bổ.

Các đại biểu tham dự phiên họp sáng 31/10. Ảnh: Đức Thanh

Về giải ngân, tính đến cuối tháng 9, kết quả đạt 63% kế hoạch, tăng 203.000 tỷ đồng về số tuyệt đối so với cùng kỳ. Cập nhật đến ngày 29/10, số giải ngân đạt trên 720.000 tỷ đồng, tương đương trên 75% kế hoạch đầu tư công. “Đây là một kết quả thể hiện sự rất nỗ lực, cố gắng của Chính phủ cũng như của các bộ, ngành và các địa phương”, Phó Thủ tướng đánh giá.

Tuy nhiên, vẫn còn một số bộ, ngành trung ương và địa phương có tỷ lệ giải ngân chưa đạt yêu cầu, trong đó có 8 địa phương có số vốn tạm ứng khá cao. Giải thích thêm, Phó Thủ tướng cho biết năm 2026 có đặc thù là năm đầu tiên triển khai kế hoạch đầu tư công trung hạn, nhiều dự án khởi công mới phải có tạm ứng.

Chính phủ kỳ vọng với sự chỉ đạo quyết liệt, phần tạm ứng sẽ giảm bớt trong thời gian tới. Chính phủ đang tập trung thực hiện mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công. Theo Phó Thủ tướng, việc này dự kiến đóng góp khoảng 2,5% vào tăng trưởng quý IV và khoảng 1,7% vào tăng trưởng kinh tế cả năm.

Giảm giá điện, giảm thuế xăng để kiểm soát lạm phát

Song song với thúc đẩy tăng trưởng, Phó Thủ tướng làm rõ các giải pháp kiểm soát lạm phát theo mục tiêu 4,5% trước sức ép lớn từ biến động địa chính trị bên ngoài.

Chính phủ đã chủ động tạm ứng ngân sách cho quỹ bình ổn, triển khai quyết liệt các giải pháp giảm thuế, phí đối với xăng dầu để duy trì mặt bằng giá trong nước thấp hơn nhiều so với các quốc gia trong khu vực; đồng thời giảm 2% thuế giá trị gia tăng đến năm 2026, kiểm soát giá hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước quản lý theo hướng giữ ổn định, không tăng. Nhờ đó, CPI bình quân 9 tháng tăng 4,52%, trong ngưỡng cho phép.

Từ đầu năm đến nay, hơn 64.000 tỷ đồng đã được dành để thực hiện chính sách giảm thuế, phí cho xăng dầu. Dự kiến từ tháng 11 đến hết năm, tiếp tục dành xấp xỉ 4.000 tỷ đồng để đưa thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng từ 7% về 0%.

Bên cạnh đó, Chính phủ đang chỉ đạo EVN khẩn trương rà soát, tiết kiệm tối đa chi phí để giảm giá bán lẻ điện khoảng 2% từ nay đến hết ngày 31/3/2027.

Theo Phó Thủ tướng, việc đưa thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về 0% và giảm giá điện tạo ra dư địa khoảng 0,07% để kiểm soát lạm phát theo đúng mục tiêu Quốc hội giao.