Sự kiện đánh dấu bước chuyển mình mang tính chiến lược của hệ thống kế toán - tài chính Việt Nam trên hành trình tiệm cận các thông lệ quốc tế.

Hội nghị diễn ra dưới sự chủ trì của ông Đặng Quyết Tiến - Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán. Cùng tham dự và điều hành có các Phó Cục trưởng: ông Trịnh Đức Vinh và ông Bùi Hữu Phú. Sự kiện thu hút sự tham gia đông đảo của đại diện lãnh đạo, chuyên viên các đơn vị thuộc Bộ Tài chính (Cục Thuế, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Vụ Pháp chế, Cục Phát triển doanh nghiệp nhà nước, Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm, Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể, Vụ Chính sách thuế...), cùng các thành viên Tổ soạn thảo VFRS, các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và các đơn vị kiểm toán trên toàn quốc.

Kế toán - kiểm toán phải đi trước một bước

Phát biểu khai mạc hội nghị, Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán Đặng Quyết Tiến nhấn mạnh, trong nền kinh tế số và kinh tế dữ liệu hiện nay, hệ thống thông tin kinh tế - tài chính và chuẩn mực thu thập thông tin đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Để đáp ứng yêu cầu phát triển, công tác kế toán - kiểm toán phải “đi trước một bước” nhằm chuẩn bị nền móng cho những phát sinh trong tương lai, thay vì bị động đợi sự việc xảy ra mới bắt tay vào xây dựng hệ thống.

Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán Đặng Quyết Tiến phát biểu khai mạc. Ảnh: Đức Minh

Cục trưởng Đặng Quyết Tiến cho biết, trong năm 2026, Bộ Tài chính đã ban hành quy định cho phép áp dụng nguyên bản Chuẩn mực Báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) đối với khối doanh nghiệp tại khu vực Trung tâm Tài chính quốc tế.

Theo lộ trình hướng tới năm 2027, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục mở rộng cho phép các doanh nghiệp đủ điều kiện tại Việt Nam áp dụng IFRS nguyên bản, tập trung vào khối doanh nghiệp đại chúng niêm yết lớn, các ngân hàng, tổ chức tài chính, các tập đoàn kinh tế nhà nước và tư nhân quy mô lớn, cùng khối doanh nghiệp FDI.

Đây được xem là mắt xích quan trọng thúc đẩy tăng trưởng và hội nhập kinh tế sâu rộng.

Đối với khối doanh nghiệp còn lại, Bộ Tài chính chính thức khởi động việc xây dựng, chuyển đổi và nâng cấp hệ thống Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) trước đây sang hệ thống Chuẩn mực Báo cáo tài chính Việt Nam (VFRS) theo hướng tịnh tiến, tiệm cận tối đa với IFRS.

Nhấn mạnh về nguyên tắc xây dựng VFRS, Cục trưởng Đặng Quyết Tiến khẳng định việc xây dựng VFRS phải đảm bảo hai mục tiêu cốt lõi: Thứ nhất là thúc đẩy tăng trưởng và hội nhập (Tạo cơ sở tài chính và chuẩn mực vận hành minh bạch để doanh nghiệp Việt Nam được thừa nhận trên thị trường quốc tế).

Thứ hai là đảm bảo tính bền vững dài hạn (tránh tình trạng chuẩn mực vừa ban hành được 5 - 10 năm đã nảy sinh bất cập, phải điều chỉnh hoặc làm lại từ đầu khi nền kinh tế xuất hiện vấn đề mới).

Các đại biểu tham dự tại điểm cầu Bộ Tài chính (số 6 - 8 Phan Huy Chú). Ảnh: Đức Minh

“Những nội dung thuộc thông lệ quốc tế đã chuẩn mực và phù hợp thì chúng ta thừa nhận; nội dung thuộc đặc điểm Việt Nam tốt hơn thì tịnh tiến áp dụng; nội dung thực tiễn Việt Nam chưa thích ứng kịp thì thiết kế lộ trình thích ứng dần, quyết không tự tạo ra con đường riêng đi ngược lại tri thức chung của thế giới” - ông Đặng Quyết Tiến khẳng định.

Lộ trình 3 năm và quy trình 6 bước

Cũng tại hội nghị, Phó Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán Trịnh Đức Vinh đã công bố Quyết định thành lập Tổ soạn thảo Chuẩn mực Báo cáo tài chính Việt Nam (VFRS) do Cục trưởng Đặng Quyết Tiến làm Tổ trưởng, cùng 216 thành viên là các cán bộ, công chức thuộc Bộ Tài chính, chuyên gia từ các công ty kiểm toán, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo, trường đại học và các hiệp hội nghề nghiệp.

Trình bày về phương hướng triển khai, ông Trịnh Đức Vinh cho biết, Tổ soạn thảo sẽ nghiên cứu đồng thời 42 Chuẩn mực VFRS dựa trên phiên bản IFRS 2026 mới nhất. Phương châm xuyên suốt quá trình thực hiện là “Khởi động đồng loạt, ban hành cuốn chiếu”.

Ông Trịnh Đức Vinh công bố Quyết định thành lập Tổ soạn thảo, phổ biến Quy trình 6 bước và Lộ trình ban hành 42 Chuẩn mực Báo cáo tài chính Việt Nam. Ảnh: Đức Minh

Lý giải về phương châm này, đại diện Bộ Tài chính cho biết các chuẩn mực kế toán luôn có tính chất móc xích và tham chiếu lẫn nhau. Do đó, việc nghiên cứu phải tiến hành đồng thời. Những chuẩn mực đơn giản, dung lượng ngắn, tương đồng với thực tiễn Việt Nam và mang tính chất thuyết minh như: Báo cáo bộ phận, báo cáo lưu chuyển tiền tệ, sự kiện phát sinh sau ngày báo cáo, thông tin các bên liên quan, báo cáo giữa niên độ, thay đổi chính sách kế toán và ước tính...sẽ được hoàn thiện và ban hành trước. Các chuẩn mực phức tạp hơn, đòi hỏi phải tháo gỡ cơ chế chính sách sẽ được ban hành ở các giai đoạn sau.

Công tác xây dựng 42 chuẩn mực VFRS được chia làm 3 giai đoạn: Giai đoạn 1 (2026 - 2027): Soạn thảo và ban hành 10 chuẩn mực; Giai đoạn 2 (2027 - 2028): Soạn thảo và ban hành 21 chuẩn mực; Giai đoạn 3 (2028 - 2029): Soạn thảo và ban hành 11 chuẩn mực.

Quá trình xây dựng từng chuẩn mực sẽ tuân thủ nghiêm ngặt quy trình 6 bước: Xây dựng báo cáo tóm tắt chính sách; Tổ chức soạn thảo; Phản biện và hội thảo lấy ý kiến; Thẩm định chuyên môn; Trình ban hành quyết định VFRS; Ban hành thông tư và tài liệu hướng dẫn.

Về hình thức ban hành, khi hoàn thành từng đợt nghiên cứu, Bộ Tài chính sẽ ban hành dưới hình thức Quyết định của Bộ trưởng. Việc ban hành này đóng vai trò công bố chuẩn mực để toàn xã hội, cộng đồng doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo có thời gian tiếp cận, nghiên cứu và chủ động đưa vào chương trình giảng dạy, chuẩn bị nhân lực.

Trình chiếu Danh mục VFRS dự kiến soạn thảo và công bố theo từng giai đoạn. Ảnh: Đức Minh

Sau khi hoàn tất toàn bộ 42 chuẩn mực vào năm 2029, Bộ Tài chính mới ban hành một Thông tư quy định hiệu lực bắt buộc áp dụng thống nhất trên toàn quốc, dự kiến bắt đầu từ ngày 1/1/2031. Cách làm này giúp tránh tình trạng áp dụng nửa VAS, nửa VFRS trên cùng một báo cáo tài chính, gây mất tính so sánh và minh bạch của thông tin tài chính.

Dù mục tiêu ban hành toàn bộ 42 chuẩn mực trong vòng 3 năm (đến năm 2029) là rất tham vọng, nhưng ông Đặng Quyết Tiến tin tưởng lộ trình này hoàn toàn khả thi nhờ việc phát huy tối đa trí tuệ tập thể từ 3 khối: các nhà khoa học/cơ sở đào tạo, khối doanh nghiệp/kiểm toán và các cơ quan quản lý nhà nước.

Tại hội nghị, ông Đặng Quyết Tiến đề nghị toàn thể thành viên Tổ soạn thảo và các bên liên quan bắt tay ngay vào công việc với tinh thần trách nhiệm cao nhất, thống nhất về nguyên tắc, mục tiêu và phương pháp luận, quyết tâm xây dựng thành công hệ thống VFRS hiện đại, góp phần đưa nền tài chính Việt Nam vươn tầm quốc tế./.