Dự án nhà ở xã hội Lê Thành Tân Kiên tại TP. Hồ Chí Minh. Ảnh: Lê Toàn

Bộ Xây dựng vừa trình Chính phủ dự thảo Nghị quyết về giao chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê cho các địa phương giai đoạn 2026 - 2030, dự kiến thay thế Nghị quyết số 07/NQ-CP ngày 12/1/2026 của Chính phủ về việc giao chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội cho các địa phương giai đoạn 2026 - 2030.

Điểm mới đáng chú ý của phương án lần này là việc Bộ Xây dựng đề xuất tách riêng chỉ tiêu phát triển nhà ở cho thuê, thay vì để chung trong tổng chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội như tại Nghị quyết số 07/NQ-CP.

Việc điều chỉnh này được thực hiện sau khi Chính phủ giao Bộ Xây dựng rà soát Đề án đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội và xây dựng chỉ tiêu cụ thể về nhà ở cho thuê trên phạm vi cả nước.

Qua rà soát, Bộ Xây dựng cho rằng, nguồn cung nhà ở xã hội thời gian qua vẫn chủ yếu tập trung vào phân khúc để bán, trong khi nhu cầu thuê nhà ở với mức giá phù hợp của công nhân tại các khu công nghiệp tập trung và người thu nhập thấp tại các đô thị lớn còn rất lớn nhưng chưa được đáp ứng tương xứng.

Ngược lại, tại một số tỉnh miền núi, trung du hoặc địa phương có quỹ đất dồi dào, người dân vẫn ưu tiên nhà ở riêng lẻ gắn liền với đất, nên nhu cầu đối với nhà ở xã hội dạng chung cư chưa cao.

Việc cơ cấu lại chỉ tiêu vì vậy nhằm bám sát hơn nhu cầu thực tế, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực đầu tư và quỹ đất.

Theo phương án mới nhất Bộ Xây dựng trình Chính phủ, tổng chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê giai đoạn 2026 - 2030 là 899.859 căn, trong đó, 708.834 căn nhà ở xã hội để bán, cho thuê mua và hơn 191.000 căn nhà ở cho thuê.

Nếu tính cả giai đoạn 2021 - 2030, tổng chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê của Đề án sẽ đạt 1.069.986 căn, qua đó bảo đảm mục tiêu phấn đấu hoàn thành ít nhất 1 triệu căn hộ cho người thu nhập thấp và công nhân khu công nghiệp.

Riêng chỉ tiêu nhà ở cho thuê trong giai đoạn 2026 - 2030, sau khi tiếp tục rà soát theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc, con số này được nâng lên 191.023 căn, tăng 10.684 căn.

Trong số các địa phương đề nghị tăng chỉ tiêu, Tây Ninh có mức tăng lớn nhất, thêm 10.000 căn, đưa chỉ tiêu nhà ở cho thuê giai đoạn 2026 - 2030 lên 35.000 căn. Tiếp theo là Quảng Ngãi, Ninh Bình, Đồng Nai...

Ở chiều ngược lại, Gia Lai đề nghị giảm mạnh chỉ tiêu nhà ở cho thuê từ 5.368 căn xuống 673 căn; Lạng Sơn giảm từ 1.500 căn xuống 1.100 căn; Lâm Đồng giảm từ 940 căn xuống 909 căn.

TP. Hồ Chí Minh được đề xuất giao chỉ tiêu nhà ở cho thuê lớn nhất cả nước với 52.000 căn trong giai đoạn 2026 - 2030; tiếp đến là Tây Ninh 35.000 căn; Hải Phòng 15.000 căn; Hà Nội 10.240 căn; Thái Nguyên và Bắc Ninh cùng 10.000 căn.

Đáng chú ý, nhu cầu phát triển nhà ở cho thuê tại TP. Hồ Chí Minh được phân bổ tăng mạnh dần về cuối kỳ, từ 2.000 căn vào năm 2026 lên 20.000 căn vào năm 2030. Tây Ninh cũng tăng từ 2.000 căn vào năm 2026 lên 8.900 căn vào năm 2030.

Riêng năm 2026, Bộ Xây dựng đề xuất tổng chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê cả nước là 97.271 căn, giảm 61.452 căn so với chỉ tiêu tại Nghị quyết số 07/NQ-CP. Trong đó, chỉ tiêu nhà ở xã hội để bán, cho thuê mua là 80.095 căn và nhà ở cho thuê là 17.176 căn.

Việc cơ cấu lại chỉ tiêu cho thấy sự thay đổi đáng kể trong định hướng phát triển nhà ở xã hội. Dự thảo Nghị quyết xác định, bên cạnh nhà ở để bán, nhà ở cho thuê là phân khúc chiến lược, dài hạn, phục vụ số đông người dân, góp phần bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao năng suất lao động và ổn định thị trường bất động sản.

Nhà ở cho thuê sẽ được ưu tiên phát triển tại các đô thị lớn, khu công nghiệp, khu kinh tế, khu vực phát triển theo định hướng giao thông công cộng (TOD), các vùng động lực và hành lang kinh tế quan trọng.

Dự thảo cũng đặt ra yêu cầu ưu tiên bố trí quỹ đất sạch, nguồn vốn ngân sách nhà nước thông qua quỹ nhà ở của địa phương, đồng thời huy động nguồn lực xã hội, đặc biệt là các doanh nghiệp bất động sản có năng lực, kinh nghiệm tham gia phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê.

Đối với các địa phương, Bộ Xây dựng đề xuất đưa dự án nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê vào nhóm “luồng xanh”, “luồng ưu tiên”; thực hiện đồng thời, song song các quy trình về đầu tư, đất đai, quy hoạch, xây dựng, môi trường nhằm rút ngắn tối đa thời gian thẩm định, phê duyệt dự án, giao đất, cấp phép xây dựng và các thủ tục liên quan. Các dự án đã khởi công được yêu cầu tập trung nguồn lực để đẩy nhanh tiến độ.

Theo Bộ Xây dựng, từ đầu năm 2026 đến nay, cả nước có 108 dự án nhà ở xã hội hoàn thành với 31.353 căn; 109 dự án khởi công với 153.762 căn, trong đó có 112.558 căn nhà ở xã hội để bán và 41.204 căn để cho thuê.

Lũy kế đến nay, cả nước có 907 dự án nhà ở xã hội đang được triển khai với quy mô 858.494 căn, tổng mức đầu tư khoảng 792.905 tỷ đồng. Trong đó, 301 dự án đã hoàn thành với 201.482 căn; 319 dự án đã khởi công, đang triển khai với 359.229 căn và 287 dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư với 297.783 căn.

Theo Bộ Xây dựng, tổng số dự án đã hoàn thành, khởi công và được chấp thuận chủ trương đầu tư đạt khoảng 86% so với chỉ tiêu của Đề án.

Đối với quỹ nhà ở cho thuê thuộc tài sản công, báo cáo của các bộ, ngành, địa phương cho thấy, cả nước hiện có 205.074 căn, gồm 13.450 căn nhà ở xã hội, 78.476 căn nhà ở công vụ, 64.808 căn nhà ở sinh viên, 14.297 căn nhà ở phục vụ tái định cư, 30.957 căn nhà ở cũ thuộc tài sản công và 3.086 căn thuộc các loại tài sản công khác.

Trong tổng số này, 188.025 căn đang được bố trí cho thuê, còn 17.049 căn chưa cho thuê. Số nhà chưa đưa vào sử dụng tập trung nhiều nhất ở nhóm nhà ở phục vụ tái định cư với 8.714 căn và nhà ở sinh viên với 3.756 căn./.