Nguồn thu hàng tỷ USD, mở thêm nguồn trả nợ cho ngân hàng

Phát biểu tại Hội thảo “Chính sách tín dụng và thị trường carbon: Khơi thông dòng vốn xanh” do Báo Tài chính - Đầu tư tổ chức ngày 13/10, TS. Nguyễn Thị Thu Hà - Giám đốc Trường Đào tạo cán bộ kiêm Phó trưởng ban Chỉ đạo ESG Agribank đã chia sẻ góc nhìn và đề xuất các giải pháp kết nối tín dụng xanh với thị trường carbon, qua đó, thúc đẩy dòng vốn tài trợ cho các hoạt động giảm phát thải.

Dẫn báo cáo của Ngân hàng Thế giới (WB), TS. Nguyễn Thị Thu Hà khẳng định, định giá carbon đã trở thành một công cụ kinh tế ngày càng quan trọng.

Báo cáo của WB cho thấy thị trường carbon trên thế giới đã phát triển mạnh mẽ, với 87 chính sách liên quan đến giá carbon, thị trường carbon và định giá carbon được các quốc gia xây dựng, ban hành và triển khai, bao phủ hơn 29% lượng phát thải khí nhà kính toàn cầu.

Các công cụ này tạo hơn 107 tỷ USD nguồn thu trong năm 2025 và mức giá carbon trực tiếp bình quân gần 21 USD/tấn CO2 tương đương.

Theo bà Hà, tín dụng xanh và thị trường carbon có mối liên hệ mật thiết với nhau.

TS. Nguyễn Thị Thu Hà - Giám đốc Trường Đào tạo cán bộ kiêm Phó trưởng ban Chỉ đạo ESG Agribank trình bày tham luận tại hội thảo. Ảnh: Chí Cường.

Trong đó, tín dụng xanh cung cấp nguồn vốn phục vụ hoạt động đầu tư, sản xuất, giúp doanh nghiệp lựa chọn định hướng và triển khai các dự án giảm phát thải.

Kết quả giảm phát thải từ các dự án này được đo lường, báo cáo và thẩm tra (MRV), làm cơ sở để ghi nhận và hình thành tín chỉ carbon. Sau khi hoàn tất quá trình thẩm định, tín chỉ carbon mới có thể tạo ra giá trị kinh tế và được giao dịch trên thị trường.

“Dự án xanh không đồng nghĩa với việc dự án đó có tín chỉ carbon; ngược lại, dự án có tín chỉ carbon cũng không mặc nhiên đủ điều kiện được cấp tín dụng” - đại diện Agribank nêu rõ.

Với ngân hàng, điểm quan trọng là phân biệt các trạng thái: “có tiềm năng giảm phát thải”, “dự án đã được đăng ký”, “kết quả đã được thẩm tra”, “tín chỉ đã được phát hành”, “đã ký hợp đồng mua bán” và “tiền đã được thanh toán”. Mỗi trạng thái có mức độ chắc chắn khác nhau và không thể quy đổi cơ học thành cùng một nguồn trả nợ.

Cùng chung quan điểm, ông Bùi Minh Giáp - Chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) tại Việt Nam cho rằng, nhu cầu vốn cho chuyển đổi xanh rất lớn, song nguồn vốn chỉ được giải ngân đối với những dự án được đánh giá có hiệu quả, có khả năng trả nợ và có số liệu phát thải đã được kiểm chứng.

Theo kinh nghiệm quốc tế tại một số thị trường phát triển, thị trường carbon tạo động lực kinh tế để giảm phát thải, trong khi tín dụng cung cấp nguồn vốn giúp doanh nghiệp triển khai các khoản đầu tư và thực hiện dự án.

“Hai công cụ này chỉ có hiệu quả khi bổ trợ lẫn nhau. Khi các tổ chức tín dụng đã có năng lực đánh giá hoạt động xanh, quá trình chuyển đổi của khách hàng, cũng như dòng tiền từ tín chỉ carbon và khả năng trả nợ của từng dự án” - ông Giáp nêu rõ.

Hoàn thiện cơ chế định giá, thúc đẩy thương mại hóa tín chỉ carbon

Tại Việt Nam, thị trường carbon bắt đầu thí điểm giao dịch từ ngày 29/6/2026. Sau 3 tháng, thị trường ghi nhận 6 tín chỉ được giao dịch ngay trong ngày đầu tiên và thêm 1 tín chỉ trong tháng 9, nâng tổng số lên 7 tín chỉ, với tổng giá trị giao dịch 170 triệu đồng.

Theo đại diện Agribank, giá carbon tại Việt Nam hiện mới ở mức 5 USD/tấn, trong khi giá bình quân trên thế giới theo báo cáo của WB là 21 USD/tấn. Tuy nhiên, giá tín chỉ carbon có sự khác biệt tùy theo ngành, doanh nghiệp và quốc gia nơi diễn ra giao dịch. Vì vậy, việc xây dựng cơ chế định giá, vận hành thị trường và thương mại hóa tín chỉ carbon là hết sức cần thiết, nhất là trong bối cảnh nhu cầu vốn cho lĩnh vực này rất lớn.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại hội thảo. Ảnh: Chí Cường.

Về phía ngành ngân hàng, ông Trần Anh Quý - Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng cho biết, Ngân hàng Nhà nước đã nỗ lực hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, trong đó có các quy định về danh mục phân loại xanh, nhằm tạo cơ sở pháp lý và căn cứ kỹ thuật rõ ràng cho cộng đồng doanh nghiệp nói chung và hệ thống ngân hàng nói riêng.

Qua đó, giúp các tổ chức tín dụng thuận lợi hơn trong việc thẩm định, cho vay tín dụng xanh, rút ngắn quy trình xét duyệt, đồng thời bảo đảm tính minh bạch, đầy đủ và rõ ràng trong đánh giá các dự án xanh.

Đáp ứng nhu cầu vốn cho quá trình chuyển đổi xanh của doanh nghiệp, các ngân hàng thương mại cũng đang từng bước mở rộng tín dụng xanh và nghiên cứu những giải pháp tài chính gắn với thị trường carbon.

Dự kiến lộ trình tham gia tài chính carbon của Agribank. Nguồn: Agribank.

Trong đó, Agribank có lợi thế về quy mô hoạt động với tổng tài sản trên 2,7 triệu tỷ đồng, nguồn vốn huy động trên 2,5 triệu tỷ đồng và dư nợ cho vay nền kinh tế vượt 2 triệu tỷ đồng tính đến giữa năm 2026, tạo nền tảng tài chính để thúc đẩy dòng vốn cho các dự án xanh và hoạt động giảm phát thải.

Theo TS. Nguyễn Thị Thu Hà, đến tháng 8/2026, dư nợ cho vay lĩnh vực nông nghiệp, nông dân, nông thôn của Agribank đạt hơn 1,34 triệu tỷ đồng, chiếm 64,7% tổng dư nợ. Đây là lợi thế để ngân hàng tập hợp dữ liệu, tổ chức tài trợ theo chuỗi và mở rộng các mô hình giảm phát thải đến khu vực sản xuất nông nghiệp vốn có quy mô nhỏ lẻ, phân tán.

Trên nền tảng đó, Agribank đang từng bước đẩy mạnh tín dụng xanh, với tổng dư nợ đạt gần 30.000 tỷ đồng tính đến cuối tháng 3/2026.

Để tiếp tục kết nối dòng vốn tín dụng xanh với thị trường carbon, Agribank dự kiến triển khai lộ trình phát triển hoạt động tài chính carbon theo từng giai đoạn, từ xây dựng nền tảng đến triển khai các sản phẩm chuyên biệt/.