Bồi thường, tái định cư phải gắn với ổn định cuộc sống

Thảo luận về dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), các đại biểu Quốc hội đề nghị việc hoàn thành bồi thường phải gắn với bảo đảm nơi ở ổn định, sinh kế lâu dài cho người dân; đồng thời đề nghị hoàn thiện cơ chế định giá đất minh bạch, hài hòa lợi ích Nhà nước, người có đất bị thu hồi và nhà đầu tư.

Sáng ngày 29/10, Quốc hội đã thảo luận tại hội trường về dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi).

Giá đất phải minh bạch, hài hoà lợi ích các bên

Một trong những vấn đề nhiều đại biểu quan tâm là định giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất. Theo đại biểu Lê Hữu Chí (đoàn Khánh Hoà), nếu xác định mức giá quá cao, chi phí tiếp cận đất đai của doanh nghiệp tăng; nếu xác định mức giá quá thấp, người có đất bị thu hồi có nguy cơ chịu thiệt thòi. Vấn đề cốt lõi là giải quyết hài hòa ba nhóm lợi ích: Nhà nước, người có đất bị thu hồi và nhà đầu tư.

Bồi thường, tái định cư phải gắn với ổn định cuộc sống
Đại biểu Lê Hữu Chí (đoàn Khánh Hoà) phát biểu.

Từ thực tiễn có thể xuất hiện chênh lệch đáng kể giữa các địa phương, nhất là khu vực giáp ranh, đại biểu đề nghị làm rõ nguyên tắc, phương pháp, quy trình xác định hệ số điều chỉnh giá đất áp dụng thống nhất trong cả nước; công khai dữ liệu, kiểm soát chất lượng thông tin đầu vào và tăng cường giám sát độc lập. Đại biểu cũng đề nghị có cơ chế xử lý trường hợp đặc thù mà bảng giá đất và hệ số điều chỉnh chưa phản ánh phù hợp với giá trị thực tế.

Cùng quan tâm nội dung này, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (đoàn Hải Phòng) đồng tình với chủ trương Nhà nước quyết định giá đất, địa phương quyết định bảng giá đất và hệ số điều chỉnh theo nguyên tắc, tiêu chí do Trung ương quy định. Theo đại biểu, đây là thay đổi có thể khắc phục tình trạng kéo dài thời gian xác định giá đất, giảm chi phí tuân thủ và đẩy nhanh tiến độ dự án.

Tuy nhiên, đại biểu lưu ý, bảng giá đất và hệ số điều chỉnh được sử dụng đồng thời để xác định nghĩa vụ tài chính và tiền bồi thường khi thu hồi đất, đặt ra yêu cầu rất cao về tính khách quan, minh bạch.

“Cùng một cấp chính quyền vừa quyết định giá, vừa thu tiền, vừa chi tiền bồi thường; nếu không có cơ chế kiểm soát độc lập, động cơ ngân sách có thể chi phối giá đất, dẫn đến hoặc thất thu cho ngân sách, hoặc thiệt thòi cho người có đất bị thu hồi”, đại biểu phân tích.

Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc kiểm chứng, sàng lọc dữ liệu định giá đất, loại trừ giao dịch bất thường, giao dịch có dấu hiệu thao túng; công khai căn cứ, phương pháp và kết quả xác định giá, có cơ chế thẩm định, phản biện độc lập đối với trường hợp tác động lớn.

Đồng thời, cần quy định quyền của người có đất bị thu hồi được đề nghị xem xét lại giá bồi thường khi có căn cứ và thời hạn giải quyết cụ thể. Theo đại biểu, mục tiêu là xác định giá đất hợp lý, công bằng, có căn cứ và có thể kiểm chứng.

Bồi thường, tái định cư phải gắn với ổn định cuộc sống
Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (đoàn Hải Phòng) phát biểu.

Bảo vệ người định giá đất đúng pháp luật

Bên cạnh yêu cầu kiểm soát dữ liệu, đại biểu Lê Văn Thế (đoàn Ninh Bình) đề nghị luật hóa nguyên tắc xác định trách nhiệm trong hoạt động định giá đất.

Theo đại biểu, tại thời điểm định giá, cơ quan có thẩm quyền đã sử dụng đúng dữ liệu hợp pháp, thực hiện đầy đủ trách nhiệm, nhưng nhiều năm sau có đường mới hoặc thị trường tăng giá mạnh thì không thể chỉ lấy mặt bằng giá mới để suy ngược rằng quyết định trước đây gây thất thoát.

Cách đánh giá thiếu khách quan có thể dẫn đến tâm lý sợ trách nhiệm, làm chậm giải quyết giá đất. Trong những trường hợp liên quan đến thu hồi đất, sự chậm trễ này còn có thể ảnh hưởng đến việc giải quyết bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, tác động trực tiếp đến nơi ở và sinh kế của người dân. Theo đại biểu, người cố ý bỏ qua thông tin bắt buộc, làm sai lệch dữ liệu, thông đồng hoặc vụ lợi phải được xử lý nghiêm; người thực hiện đúng phải được đánh giá theo pháp luật, dữ liệu và điều kiện khách quan tại thời điểm định giá.

Làm rõ tiêu chí “bằng hoặc tốt hơn nơi cũ”

Đối với phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, đại biểu Lê Hữu Chí đề nghị cụ thể hóa tiêu chí nơi ở mới “bằng hoặc tốt hơn nơi cũ” bằng các tiêu chuẩn có thể kiểm chứng về hạ tầng, điều kiện sinh hoạt, tiếp cận dịch vụ công, việc làm và sinh kế.

Đại biểu lưu ý, khi đất được thu hồi thực hiện dự án, phần giá trị gia tăng sau đầu tư có thể rất lớn, trong khi người mất đất gặp khó khăn tạo lập nơi ở và sinh kế mới. Nếu không giải quyết thỏa đáng chênh lệch lợi ích này thì khó tạo đồng thuận xã hội. “Không thể coi việc hoàn thành bồi thường là hoàn thành trách nhiệm nếu người dân vẫn chưa có nơi ở ổn định và chưa có điều kiện tạo lập sinh kế lâu dài”, đại biểu nêu rõ.

Bồi thường, tái định cư phải gắn với ổn định cuộc sống
Đại biểu Lê Văn Thế (đoàn Ninh Bình) phát biểu.

Cụ thể hóa yêu cầu này, đại biểu Triệu Thị Ngọc Diễm (đoàn Cần Thơ) đề nghị phương án bồi thường phải xác định trường hợp mất hoặc giảm đáng kể thu nhập và biện pháp phục hồi sinh kế phù hợp. Nội dung phục hồi sinh kế cần có kinh phí, thời gian thực hiện, cơ quan chịu trách nhiệm, chỉ tiêu đánh giá; được lấy ý kiến người bị ảnh hưởng và phê duyệt đồng thời với phương án bồi thường.

UBND cấp tỉnh cần tổ chức theo dõi việc làm, thu nhập, điều kiện sống sau thu hồi đất; thực hiện hoặc đề xuất hỗ trợ bổ sung khi người dân chưa ổn định sinh kế do tác động trực tiếp của việc thu hồi.

Đại biểu Dương Khắc Mai (đoàn Đắk Lắk) cũng đề nghị đánh giá điều kiện tương đương tại nơi tái định cư phải tính đến khả năng tiếp cận đất sản xuất, việc làm, trường học, y tế và sinh hoạt cộng đồng. Thiếu tiêu chí đo lường, đầu mối chịu trách nhiệm vẫn có thể khiến người dân có chỗ ở mới nhưng mất nguồn sống.

Về điều kiện di dời, đại biểu Nguyễn Bình Tân (đoàn Cà Mau) đề nghị bỏ cụm từ “hoặc bố trí tạm cư” trong quy định về cưỡng chế thu hồi đất đối với trường hợp phải bố trí tái định cư. Nếu vẫn giữ, phải xác định rõ thời hạn, tiêu chuẩn chỗ ở, hỗ trợ thuê nhà, thời điểm bàn giao nơi ở chính thức, kinh phí và trách nhiệm khi chậm bố trí. “Không thể coi tạm cư là một giải pháp thay thế vô thời hạn cho tái định cư”, đại biểu nhấn mạnh.

Để chủ động quỹ tái định cư, đại biểu Hà Sĩ Huân (đoàn Thái Nguyên) đề nghị bổ sung nguyên tắc cho phép huy động vốn ứng trước hợp pháp của nhà đầu tư để xây dựng khu tái định cư của dự án. Việc tiếp nhận, quản lý, sử dụng, hoàn trả vốn phải công khai, minh bạch, đúng thẩm quyền, phù hợp pháp luật liên quan, bảo đảm quyền lợi và ổn định đời sống người dân.

Hoàng Yến

Tin cùng chuyên mục

Dự án VietinBank Tower được chuyển giao cho đơn vị thuộc Sun Group

Dự án VietinBank Tower được chuyển giao cho đơn vị thuộc Sun Group

Dự án VietinBank Tower tại Khu đô thị Nam Thăng Long, Hà Nội đã được chuyển nhượng thành công trong tháng 9/2026.
Chi phí vốn gây sức ép lên lợi nhuận doanh nghiệp bất động sản

Chi phí vốn gây sức ép lên lợi nhuận doanh nghiệp bất động sản

Doanh thu và lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp bất động sản có sự phân hóa mạnh trong 9 tháng năm 2026. Song chi phí lãi vay, chi phí tài chính và áp lực vốn đầu tư vẫn là gánh nặng lớn, khiến biên lợi nhuận thực tế bị thu hẹp, thậm chí lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh cốt lõi không đủ bù đắp chi phí.
Bất động sản TP. Hồ Chí Minh trước yêu cầu nâng hiệu quả sử dụng nguồn lực

Bất động sản TP. Hồ Chí Minh trước yêu cầu nâng hiệu quả sử dụng nguồn lực

Doanh thu dịch vụ kinh doanh bất động sản tại TP. Hồ Chí Minh tăng 10,8% trong 10 tháng năm 2026, thu ngân sách nhà nước từ đất tăng 20%. Tuy nhiên, tỷ lệ hấp thụ nhà ở sơ cấp chỉ đạt 25-27%. Sự tương phản này cho thấy bài toán của thị trường không chỉ là gia tăng quy mô giao dịch, mà còn là phân bổ vốn, đất đai vào những sản phẩm đáp ứng nhu cầu thực và có khả năng tạo giá trị kinh tế.
Hà Nội phê duyệt điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng (tỷ lệ 1/5000)

Hà Nội phê duyệt điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng (tỷ lệ 1/5000)

Chủ tịch UBND TP. Hà Nội vừa phê duyệt điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng (tỷ lệ 1/5000), xác định sông Hồng là trục không gian xanh trung tâm với quy mô dân số dự báo từ 800.000 đến 1,2 triệu người.
Chật vật dự án cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn

Chật vật dự án cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn

Vừa mới tăng tốc sau khi cơ bản nhận đủ mặt bằng, nhịp thi công tại dự án cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn khựng lại bởi mưa rét đầu tuần, khiến chủ đầu tư thêm lo lắng khi khối lượng công việc còn bộn bề.

Tin khác

Hà Nội đặt mục tiêu hoàn thành giải phóng mặt bằng đường 70 trong tháng 12/2026

Hà Nội đặt mục tiêu hoàn thành giải phóng mặt bằng đường 70 trong tháng 12/2026

Hà Nội yêu cầu tập trung tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh thi công dự án cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 6 đoạn Ba La - Xuân Mai; đồng thời hoàn thành giải phóng mặt bằng tuyến đường 70 đoạn Hà Đông - Văn Điển - nút giao Tứ Hiệp trong tháng 12-2026, tạo điều kiện đưa dự án về đích vào cuối năm 2027.
Vì sao thu nhập 10 con số mỗi năm không bất khả thi khi bán bất động sản Vinhomes?

Vì sao thu nhập 10 con số mỗi năm không bất khả thi khi bán bất động sản Vinhomes?

Ít nghề nào thay đổi vị thế tài chính của một người nhanh như kinh doanh, môi giới bất động sản. Tại hệ thống đại lý phân phối độc quyền của Vinhomes, thu nhập 1,5 - 2 tỷ đồng mỗi năm không phải là chuyện xa vời. Với người làm nghề nghiêm túc và chăm chỉ, đó thậm chí là mức sàn.
Hà Nội đưa 14 khu đất, hơn 109 ha ra khỏi danh mục thí điểm dự án nhà ở thương mại

Hà Nội đưa 14 khu đất, hơn 109 ha ra khỏi danh mục thí điểm dự án nhà ở thương mại

HĐND TP. Hà Nội vừa thông qua điều chỉnh danh mục các khu đất thực hiện thí điểm dự án nhà ở thương mại theo Nghị quyết 171/2024/QH15. Trong đó, 14 khu đất với tổng diện tích 109,1 ha được đưa ra khỏi danh mục, đồng thời bổ sung 2 khu đất mới với diện tích 45,5 ha.
Miền Trung tăng đầu tư hạ tầng hàng không, mở không gian tăng trưởng

Miền Trung tăng đầu tư hạ tầng hàng không, mở không gian tăng trưởng

Từ nâng công suất nhà ga hành khách, tăng thêm đường cất hạ cánh, vị trí đỗ máy bay đến đầu tư mới dự án, miền Trung đang từng bước mở rộng "cửa bầu trời", mở không gian tăng trưởng, tạo động lực phát triển kinh tế.
Bộ Xây dựng không có kế hoạch đầu tư xây dựng trụ sở mới tại khu Tây Hồ Tây

Bộ Xây dựng không có kế hoạch đầu tư xây dựng trụ sở mới tại khu Tây Hồ Tây

Sau khi sắp xếp các cơ sở nhà, đất và bố trí lại nơi làm việc sau hợp nhất, Bộ Xây dựng xác định trụ sở hiện có cơ bản đáp ứng nhu cầu sử dụng, không đặt ra kế hoạch di dời đến khu Tây Hồ Tây.
Văn Phú: Lợi nhuận gộp 9 tháng đầu năm 2026 tăng 68,9%

Văn Phú: Lợi nhuận gộp 9 tháng đầu năm 2026 tăng 68,9%

Nguồn thu từ dự án Vlasta - Thuỷ Nguyên (Hải Phòng), TT39-40 Khu đô thị Văn Phú (Hà Nội) và hoạt động kinh doanh dịch vụ lưu trú giúp Công ty cổ phần Phát triển bất động sản Văn Phú (mã CK: VPI) đạt lợi nhuận gộp 9 tháng đầu năm 2026 ở mức 481,8 tỷ đồng, tăng 68,9% so với cùng giai đoạn năm trước.
Loạt ẩn số trong phương án mở rộng cao tốc Bắc – Nam

Loạt ẩn số trong phương án mở rộng cao tốc Bắc – Nam

Còn khá nhiều nội dung cần tiếp tục làm rõ liên quan đến phương án đầu tư mở rộng các đoạn tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông dài 1.144 km lên quy mô quy hoạch 6 làn xe mới được đề xuất.
Quảng Trị: Khởi công quần thể du lịch sinh thái núi U Bò – hồ Thác Chuối với tổng vốn 16.234 tỷ đồng do Sun Group là chủ đầu tư

Quảng Trị: Khởi công quần thể du lịch sinh thái núi U Bò – hồ Thác Chuối với tổng vốn 16.234 tỷ đồng do Sun Group là chủ đầu tư

Ngày 30/10/2026, Tập đoàn Sun Group đã khởi công Quần thể du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và vui chơi giải trí núi U Bò – hồ Thác Chuối, tổng vốn đầu tư 16.234 tỷ đồng. Đặt mục tiêu thu hút khoảng 5 triệu lượt khách mỗi năm, dự án được kỳ vọng tạo động lực phát triển du lịch Quảng Trị, gia tăng doanh thu dịch vụ và góp phần nâng cao đời sống người dân.
Thị trường bất động sản đổi chiều, người mua nhà cần gì ngoài vị trí?

Thị trường bất động sản đổi chiều, người mua nhà cần gì ngoài vị trí?

Theo các chuyên gia, thị trường bất động sản đang thay đổi khi người mua nhà ngày càng quan tâm đến chất lượng sống, tiện ích và giá trị sử dụng lâu dài. Điều này buộc doanh nghiệp phải thay đổi cách phát triển dự án, thay vì chỉ cạnh tranh về vị trí và giá bán.
Khơi thông nguồn lực đất đai cần đi cùng ổn định cuộc sống người dân

Khơi thông nguồn lực đất đai cần đi cùng ổn định cuộc sống người dân

Thảo luận tại hội trường sáng 29/10 về dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), một trong những vấn đề được các đại biểu Quốc hội quan tâm là việc khơi thông nguồn lực từ đất đai để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội phải đi cùng với ổn định cuộc sống của người dân có đất bị thu hồi.
Xem thêm
Phiên bản di động