Dự thảo Luật Giá (sửa đổi): Chú trọng phân tích, dự báo để điều hành giá, kiểm soát lạm phát

Những năm gần đây, việc lên phương án các kịch bản giá để chủ động trong điều hành đã tỏ rõ hiệu quả. Tại dự thảo Luật Giá (sửa đổi), việc xây dựng kịch bản điều hành giá được quy định cụ thể, là cơ sở cho việc đề xuất phương hướng quản lý, điều hành giá trong năm cũng như đề xuất mục tiêu kiểm soát lạm phát cho năm tiếp theo, nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế.

Chưa có cơ chế nên phản ứng chính sách chậm hơn thị trường

Trong thực tiễn công tác quản lý, điều hành giá đã cho thấy vai trò quan trọng thiết yếu của công tác tổng hợp, phân tích, dự báo giá cả thị trường. Đây là nghiệp vụ quản lý nhà nước thường xuyên phải thực hiện với sự chính xác và tính kịp thời đối với các biến động của thị trường. Tổng hợp, phân tích, dự báo sẽ làm cơ sở cho các cấp thẩm quyền và Ban Chỉ đạo điều hành giá đưa ra kịch bản điều hành cũng như đưa ra các chính sách, biện pháp bình ổn giá thị trường.

Qua tổng kết đánh giá, Bộ Tài chính cho rằng, các nhiệm vụ triển khai hiện nay còn mang tính giao việc hành chính, chưa có quy phạm có tính nguyên tắc, đảm bảo đáp ứng kịp thời yêu cầu điều hành, quản lý giá của Chính phủ. Ngoài ra, phản ứng chính sách của một số cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong việc sử dụng các công cụ kinh tế vĩ mô điều tiết, bình ổn thị trường khi có biến động bất thường còn chậm. Cơ chế phối hợp trong triển khai nhiệm vụ tổng hợp, phân tích, dự báo để làm nền tảng cho công tác chỉ đạo, điều hành chưa có nền tảng pháp lý trong Luật Giá, dẫn đến hiệu lực triển khai còn hạn chế, có độ trễ về cung cấp thông tin và chất lượng thông tin cũng như chưa xác định được trách nhiệm rõ ràng khi xảy ra biến động bất thường về giá.Dự báo giá cả đúng góp phần giữ ổn định mặt bằng giá thị trường và kiểm soát lạm phát.

Tại Luật Giá chưa có quy định về việc sử dụng chỉ số giá trong công tác quản lý nhà nước. Hiện nay một số pháp luật chuyên ngành có quy định về việc sử dụng chỉ số giá để điều chỉnh dự toán, giá cả, mức đầu tư... như: Luật Đầu tư công quy định việc điều chỉnh tiêu chí phân loại dự án đầu tư công trong một số trường hợp được thực hiện khi chỉ số giá có biến động lớn. Đó là, khi chỉ số giá trong thời gian thực hiện dự án lớn hơn chỉ số giá được sử dụng để tính dự phòng trượt giá trong tổng mức đầu tư dự án được cấp có thẩm quyền quyết định. Tuy nhiên, việc xây dựng chỉ số giá đề điều chỉnh dự toán, vốn,... cần được nghiên cứu gắn với phương pháp xác định chỉ số giá đảm bảo phù hợp với diễn biến giá cả thị trường và gắn với hiệu quả tài chính, đặc biệt tránh lãng phí, đội vốn ngân sách nhà nước…

Lên kịch bản điều hành hàng quý

Để khắc phục tình trạng này, tại Luật Giá (sửa đổi) đã dành hẳn 1 chương về tổng hợp, phân tích, dự báo giá thị trường; trong đó có 1 điều quy định về kịch bản điều hành giá. Dự thảo Luật nêu rõ: “Kịch bản điều hành giá là dự báo về diễn biến lạm phát và các giải pháp, biện pháp điều hành giá trong một giai đoạn nhất định. Bộ Tài chính có trách nhiệm xây dựng và cập nhật kịch bản điều hành giá hàng quý để báo cáo Ban Chỉ đạo điều hành giá của Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các giải pháp, biện pháp quản lý, điều hành giá phù hợp”.

Chính sách về công tác tổng hợp, phân tích, dự báo giá cả thị trường và kiểm tra thi hành pháp luật về giá được đề xuất trên cơ sở cụ thể hóa toàn diện quy định về công tác tổng hợp, phân tích, dự báo giá về nguyên tắc và nội dung, trách nhiệm triển khai. Đồng thời, quy định cụ thể hơn về thẩm quyền, thủ tục, quy trình trong việc thực hiện công tác xây dựng cơ sở dữ liệu về giá, công tác kiểm tra thi hành pháp luật trên cơ sở công tác tổng hợp, phân tích, dự báo.

Chưa có cơ chế rõ ràng để triển khai sâu rộng

Theo Bộ Tài chính, tại Luật Giá hiện hành đã quy định nội dung quản lý nhà nước về giá gồm công tác tổng hợp, phân tích và dự báo giá thị trường, nhưng việc thể chế đối với nhiệm vụ này còn yếu, chưa có những cơ chế rõ ràng, hành lang pháp lý vững chắc để triển khai sâu rộng từ trung ương đến địa phương.

Công tác tổng hợp, phân tích, dự báo là vấn đề được bổ sung, quy định tại dự thảo Luật Giá (sửa đổi). Theo đó, quy định điều chỉnh rõ các vấn đề đã triển khai có hiệu quả trong thực tiễn gồm mục tiêu, yêu cầu, nguyên tắc của công tác tổng hợp, phân tích, dự báo giá thị trường. Các nhiệm vụ phải triển khai về xây dựng báo cáo, kịch bản điều hành giá cũng như cơ sở dữ liệu quốc gia về giá làm nguồn thông tin quan trọng cho công tác quản lý, điều hành giá. Tại dự thảo luật đã thể chế vai trò pháp lý của các báo cáo đánh giá mặt bằng giá thị trường, báo cáo kịch bản điều hành giá nhằm phục vụ công tác quản lý, điều hành giá của Chính phủ, Ban Chỉ đạo điều hành giá và các bộ, ngành.

Trong đó, việc xây dựng kịch bản điều hành giá được quy định là hoạt động trung tâm của nhiệm vụ tổng hợp, phân tích, dự báo. Kịch bản điều hành giá sẽ là cơ sở cho việc đề xuất phương hướng quản lý, điều hành giá trong năm cũng như đề xuất mục tiêu kiểm soát lạm phát cho năm tiếp theo nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế.

Ngoài ra, tại Điều 40 cũng đã quy định chi tiết quyền hạn, trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị thực hiện; trong đó nhấn mạnh trách nhiệm về phối hợp, cung cấp thông tin về giá cả giữa các bộ, ngành, địa phương.

Theo chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long, dự báo giá cả thị trường có vai trò hết sức quan trọng trong công tác quản lý, điều hành giá. Việc dự báo sát tình hình thị trường sẽ khiến các cơ quan quản lý chủ động, linh hoạt hơn trong điều hành. Thời gian qua, các cơ quan chức năng trong đó có Bộ Tài chính - cơ quan giúp việc của Ban Chỉ đạo điều hành giá đã làm rất tốt điều này. Do đó, trong dự thảo Luật Giá (sửa đổi) cần quy định rõ hơn, chế tài chặt hơn đối với trách nhiệm báo cáo, dự báo của các bộ, ngành, địa phương, để kịp thời báo cáo tổng hợp trình Chính phủ, Ban Chỉ đạo điều hành giá, nhất là khi giá cả có biến động bất thường, ảnh hưởng tới đời sống người dân.

Thống nhất xây dựng Cơ sở dữ liệu về giá từ trung ương đến địa phương

Việc triển khai Cơ sở dữ liệu quốc gia về giá là một trong các nhiệm vụ trọng tâm của các cơ quan quản lý nhà nước về giá để phục vụ công tác tổng hợp, phân tích, dự báo, từ đó đưa ra các chính sách, biện pháp quản lý giá kịp thời, chính xác.

Các nội dung về Cơ sở dữ liệu về giá cũng được luật hóa và quy định chi tiết. Trong đó đã có chỉnh lý cho phù hợp với thực tiễn khi giao trách nhiệm xây dựng Cơ sở dữ liệu về Quốc gia về giá cho Bộ Tài chính. Các bộ, ngành có trách nhiệm cung cấp, cập nhật dữ liệu về giá cho Cơ sở dữ liệu quốc gia về giá (thay vì phải xây dựng Cơ sở dữ liệu về giá riêng như quy định hiện hành). Việc xây dựng các Cơ sở dữ liệu về giá sẽ được tiếp tục triển khai thực hiện tại địa phương và tăng cường kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về giá.

Việc xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về giá được đặt trong tổng thể nhiệm vụ xây dựng các cơ sở dữ liệu quốc gia chung của Chính phủ và cơ sở dữ liệu ngành Tài chính. Mặt khác, giá cả là vấn đề có tính tổng hợp, liên quan đến hầu hết các lĩnh vực của các bộ, ngành, do vậy, việc xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về giá có tính bao quát, đầy đủ được đánh giá là vô cùng cấp thiết.

Tuy nhiên, trên cơ sở rà soát, đánh giá thi hành Luật Giá và các văn bản hướng dẫn cho thấy, cơ sở pháp lý về nhiệm vụ xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về giá còn chưa thật sự đáp ứng được yêu cầu thực tiễn trong quá trình xây dựng, thu thập thông tin từ các bộ, ngành ngoài Bộ Tài chính.

Mặt khác, việc quy định các bộ, ngành, địa phương có trách nhiệm xây dựng Cơ sở dữ liệu về giá như hiện nay mặc dù tăng cường trách nhiệm và tính chủ động của các đơn vị trong xây dựng Cơ sở dữ liệu về giá nhưng thực tiễn cho thấy, hiện nay các bộ, ngành đều chưa xây dựng được Cơ sở dữ liệu về giá đối với ngành, lĩnh vực. Do đó, việc đặt ra vấn đề xây dựng các cơ sở dữ liệu tại các bộ, ngành là khó khả thi và cần nghiên cứu các giải pháp chính sách nhằm có mô hình xây dựng Cơ sở dữ liệu về giá đảm bảo hiệu quả, thống nhất từ trung ương đến địa phương.

M. Anh

Tin cùng chuyên mục

Infographics: 9 tháng đầu năm 2022 xuất khẩu dệt may tăng 21,6%

Infographics: 9 tháng đầu năm 2022 xuất khẩu dệt may tăng 21,6%

Trong 9 tháng đầu năm 2022, xuất khẩu của ngành dệt may ước đạt 35,3 tỷ USD, tăng 21,6% so với cùng kỳ năm 2021, đạt gần 80% kế hoạch xuất khẩu cả năm. Theo ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam (Vitas), dù tình hình đơn hàng sụt giảm, nhưng với sự năng động của các doanh nghiệp, khả năng cao kim ngạch xuất khẩu của ngành vẫn sẽ đạt được mục tiêu đề ra là 44 tỷ USD vào cuối năm 2022.
Kỳ vọng tăng trưởng GDP năm 2022 có thể đạt 8%

Kỳ vọng tăng trưởng GDP năm 2022 có thể đạt 8%

Dù nền kinh tế đã phục hồi mạnh mẽ, nhưng tăng trưởng 9 tháng đầu năm bình quân 3 năm 2020 - 2022 mới chỉ đạt 5,41%, chưa bù đắp để đạt được mức tăng trưởng tương đương cùng kỳ các năm trước dịch giai đoạn 2016 - 2019 (6,88%).
Nới tín dụng, giảm lãi suất tác động như thế nào tới doanh nghiệp, người dân?

Nới tín dụng, giảm lãi suất tác động như thế nào tới doanh nghiệp, người dân?

Theo Ngân hàng Nhà nước, vừa rồi, Ngân hàng Nhà nước phải điều chỉnh tăng lãi suất. Trước đó, Ngân hàng Nhà nước chịu nhiều áp lực điều chỉnh room tín dụng lên 15-16%, nhưng thực tế cho thấy việc Ngân hàng Nhà nước kiên định điều hành chính sách là đúng và trúng, được các tổ chức quốc tế đánh giá cao.
112,8 nghìn doanh nghiệp đăng ký thành lập mới trong 9 tháng đầu năm 2022

112,8 nghìn doanh nghiệp đăng ký thành lập mới trong 9 tháng đầu năm 2022

9 tháng năm 2022, cả nước có 112,8 nghìn doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, với tổng số vốn đăng ký là 1.272,3 nghìn tỷ đồng, tăng 31,9% về số doanh nghiệp, tăng 6,4% về vốn đăng ký so với cùng kỳ năm 2021.
Việt Nam xếp vị trí 48 về Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu 2022

Việt Nam xếp vị trí 48 về Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu 2022

Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) vừa công bố Báo cáo Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) năm 2022, trong đó ghi nhận Việt Nam xếp vị trí 48/132 quốc gia, nền kinh tế, thuộc nhóm quốc gia đạt được những tiến bộ lớn nhất trong thập kỷ qua.

Tin khác

Infographics: Tổng sản phẩm trong nước quý III và 9 tháng năm 2022

Infographics: Tổng sản phẩm trong nước quý III và 9 tháng năm 2022

Tổng sản phẩm trong nước (GDP) quý III/2022 ước tính tăng khá cao ở mức 13,67% so với cùng kỳ năm 2021. Trong đó, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 3,24%; khu vực công nghiệp và xây dựng tăng 12,91%; khu vực dịch vụ tăng 18,86%.
9 tháng, vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt hơn 18,7 tỷ USD

9 tháng, vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt hơn 18,7 tỷ USD

Theo các chuyên gia, Việt Nam cần có sự cải thiện các tồn tại về môi trường đầu tư kinh doanh, cải cách hành chính, cơ sở hạ tầng, chất lượng lao động... để thu hút vốn đầu tư nước ngoài trong bối cảnh khó khăn hậu COVID-19, lạm phát nguy cơ lan rộng toàn cầu.
TP. Hồ Chí Minh: Ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực trên các lĩnh vực

TP. Hồ Chí Minh: Ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực trên các lĩnh vực

Qua 01 năm triển khai thực hiện Nghị quyết số 05-NQ/TU ngày 15 tháng 9 năm 2021 của Ban Chấp hành đảng bộ Thành phố về Kế hoạch tổng thể phòng, chống dịch COVID-19 và phục hồi kinh tế, bước đầu Thành phố ghi nhận các chuyển biến tích cực trên các lĩnh vực.
Hà Nội quy định dự án đầu tư kinh doanh có sử dụng đất phải phù hợp với quy hoạch các cấp

Hà Nội quy định dự án đầu tư kinh doanh có sử dụng đất phải phù hợp với quy hoạch các cấp

UBND TP. Hà Nội đã ban hành Quyết định số 32/2022/QĐ-UBND quy định một số nội dung về quản lý dự án đầu tư kinh doanh có sử dụng đất của TP. Hà Nội. Trong đó, TP. Hà Nội yêu cầu các dự án đầu tư kinh doanh có sử dụng đất phải phù hợp với quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh; quy hoạch đô thị, quy hoạch xây dựng và các quy định pháp luật liên quan khác về quy hoạch.
"Đón sóng" đầu tư bất động sản khu công nghiệp

"Đón sóng" đầu tư bất động sản khu công nghiệp

Theo quy hoạch phát triển các khu công nghiệp ở Việt Nam, hiện có khoảng 563 khu công nghiệp (KCN), với tổng diện tích được bao phủ khoảng 210.900 ha. Tuy nhiên, một số KCN vẫn chưa hoạt động. Đến nay, số KCN thực tế đã công bố là 406, trong đó 361 dự án nằm ngoài khu kinh tế, 37 dự án thuộc các khu kinh tế và 8 dự án điện công nghiệp khác nằm trong khu kinh tế cửa khẩu. Tỷ lệ lấp đầy của các KCN tại Việt Nam hiện nay đạt 70,9%, tương đương với mức cuối năm 2020.
Từ ngày 26/8/2022, chính thức nâng cấp trang Thông tin điện tử về Tài sản công

Từ ngày 26/8/2022, chính thức nâng cấp trang Thông tin điện tử về Tài sản công

Thời báo Tài chính Việt Nam thông báo thực hiện nâng cấp trang Thông tin điện tử về Tài sản Nhà nước (TTĐTTSNN) tại địa chỉ (https://taisancong.vn) của Thời báo Tài chính Việt Nam.
Nhiều sửa đổi về tiêu chuẩn, định mức sử dụng xe ô tô công phù hợp với thực tế

Nhiều sửa đổi về tiêu chuẩn, định mức sử dụng xe ô tô công phù hợp với thực tế

Chủ trì Hội nghị trực tuyến với các bộ, ngành, địa phương về định hướng sửa đổi, bổ sung Nghị định số 04/NĐ- CP của Chính phủ quy định tiêu chuẩn, định mức, sử dụng xe ô tô, Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc cho biết, dự thảo nghị định đang được Bộ Tài chính xây dựng có nhiều quy định được sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với yêu cầu thực tế hiện nay.
Cập nhật kịch bản điều hành giá chi tiết, kịp thời nhằm kiểm soát lạm phát

Cập nhật kịch bản điều hành giá chi tiết, kịp thời nhằm kiểm soát lạm phát

Trước diễn biến giá cả một số hàng hóa thiết yếu vẫn neo ở mức cao, các chuyên gia kinh tế đề nghị cơ quan quản lý cần tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp tăng giá bất hợp lý, ảnh hưởng tới mục tiêu điều hành lạm phát và đời sống của người dân.
Cải cách hành chính: Bộ Tài chính phấn đấu xử lý 1 hồ sơ trong vòng 30 phút

Cải cách hành chính: Bộ Tài chính phấn đấu xử lý 1 hồ sơ trong vòng 30 phút

Các cơ quan thuộc Bộ Tài chính xác định giảm thời gian tiếp nhận, xử lý hồ sơ tối thiểu 30 phút/1 hồ sơ vào năm 2025 theo Quyết định số 1865/QĐ-BTC phê duyệt Đề án Đổi mới việc tiếp nhận và trả kết quả giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa của Bộ Tài chính.
Đơn vị có từ trên 2.000 người được trang bị tối đa 6 xe ô tô phục vụ công tác chung

Đơn vị có từ trên 2.000 người được trang bị tối đa 6 xe ô tô phục vụ công tác chung

Dự thảo Nghị định quy định tiêu chuẩn, định mức sử dụng xe ô tô thay thế Nghị định số 04/2019/NĐ-CP cũng quy định về nội dung này trước đó đang được Bộ Tài chính lấy ý kiến rộng rãi. Tại dự thảo nghị định đã quy định rõ về tiêu chuẩn, định mức sử dụng xe ô tô phục vụ công tác chung của đơn vị sự nghiệp công lập.
Xem thêm
Phiên bản di động