Tăng mạnh chi phí

Sau đúng 1 năm rưỡi khởi công xây dựng, Ban quản lý dự án 2 (Bộ Xây dựng) vừa có Tờ trình số 52/TTr-BQLDA2 đề nghị cơ quan chủ quản cho phép điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng tuyến Chợ Mới - Bắc Kạn.

Theo phê duyệt của Bộ Xây dựng vào tháng 2/2024, Dự án có tổng chiều dài 28,8 km, gồm 28,4 km tuyến cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn và 0,4 km tuyến nối.

Công trình nhóm A này có tổng mức đầu tư 5.750,76 tỷ đồng, sử dụng vốn đầu tư công trung hạn từ ngân sách nhà nước, trong đó giai đoạn 2021 - 2025 bố trí 4.804,3 tỷ đồng và giai đoạn 2026 - 2030 bố trí 946,7 tỷ đồng.

Được biết, trong số các nội dung được chủ đầu tư đề xuất điều chỉnh, đáng chú ý là việc bổ sung nút giao Thanh Mai Km18+00; nút giao Km26+228; hạng mục phục vụ vận hành khai thác và gia cố mái taluy.

Thi công Dự án đầu tư xây dựng tuyến Chợ Mới - Bắc Kạn.

Việc bổ sung 2 nút giao sẽ góp phần tăng khả năng tiếp cận tuyến cao tốc, nâng cao hiệu quả khai thác, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi thu hút nhà đầu tư vào loạt khu công nghiệp, cụm công nghiệp vừa được UBND tỉnh Thái Nguyên quy hoạch.

Ngoài chi phí cho các hạng mục bổ sung, Dự án đầu tư xây dựng tuyến Chợ Mới - Bắc Kạn còn phát sinh khoảng 328,82 tỷ đồng cho công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

“Khoản chi phí này phát sinh chủ yếu do công tác thu hồi, giải phóng mặt bằng, di dời các công trình công cộng và xây dựng các khu tái định cư được triển khai sau khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực, cùng với quá trình sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh. Bên cạnh đó, quy mô đầu tư các khu tái định cư cũng như phương án di dời các công trình hạ tầng kỹ thuật, được cấp có thẩm quyền phê duyệt cũng làm tăng chi phí thực hiện Dự án” - ông Bùi Huy Kiểm - Phó giám đốc Ban quản lý dự án 2 cho biết.

Ước tính sơ bộ tổng mức đầu tư Dự án cần được điều chỉnh lên 6.559,54 tỷ đồng, tương ứng tăng 808,78 tỷ đồng, nhằm bổ sung các hạng mục phục vụ khai thác và cập nhật chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

“Nới đai” tiến độ

Một đề xuất đáng chú ý khác tại Tờ trình số 52 là việc Ban quản lý dự án 2 kiến nghị điều chỉnh tiến độ hoàn thành Dự án từ quý IV/2026 sang quý IV/2027.

Theo chủ đầu tư, mặc dù Bộ Xây dựng yêu cầu Dự án đầu tư xây dựng tuyến Chợ Mới - Bắc Kạn cơ bản hoàn thành trong năm 2026, song quá trình triển khai đã phát sinh nhiều yếu tố khách quan ngoài dự kiến, ảnh hưởng đáng kể đến tiến độ.

Trước hết, công tác giải phóng mặt bằng không đáp ứng kế hoạch do mặt bằng được bàn giao theo từng đoạn, thiếu tính liên tục. Sau khi khởi công ngày 15/3/2025, Dự án chỉ tiếp nhận khoảng 2 km mặt bằng; đến tháng 5/2025 tăng lên 18,8 km và tháng 8/2025 đạt 24,6 km.

Cùng với đó, mùa mưa năm 2025 kéo dài từ tháng 5 đến đầu tháng 11, gây lũ lụt, sạt lở trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên, khiến thời điểm triển khai thi công thực tế bị lùi khoảng 7 tháng.

Đến nay, Dự án đã nhận bàn giao 26,5/28,8 km tuyến (92%), còn vướng khoảng 2,3 km tại các khu tái định cư xã Thanh Thịnh và Thanh Mai, dự kiến hoàn thành giải phóng mặt bằng vào cuối tháng 9/2026.

Dự kiến, việc bổ sung các hạng mục như nút giao, trạm dừng nghỉ cũng làm phát sinh thêm các thủ tục đầu tư, thiết kế, lựa chọn nhà thầu theo quy định. Các hạng mục này dự kiến khởi công từ tháng 12/2026 và hoàn thành trong quý IV/2027.

Điều đáng nói là ngay cả khi không bổ sung các hạng mục mới, mục tiêu hoàn thành Dự án theo quy mô ban đầu vào quý IV/2026 cũng đang trượt khỏi tầm kiểm soát của chủ đầu tư.

Mặc dù Dự án do Ban quản lý dự án 2 quản lý, với sự tham gia của nhiều nhà thầu có năng lực như Tập đoàn Đèo Cả, Công ty Xây dựng giao thông Phương Thành..., nhưng đến hết tháng 7/2026, sản lượng toàn công trường mới đạt 1.406/4.461 tỷ đồng, tương đương 31,5% giá trị hợp đồng, chỉ đạt khoảng 66% kế hoạch và chậm khoảng 34% so với tiến độ tổng thể, dù liên tục được lãnh đạo Bộ Xây dựng thúc đẩy tiến độ.

Theo đại diện một nhà thầu, ngoài khó khăn về giải phóng mặt bằng, việc mặt bằng được bàn giao rời rạc, thiếu đồng bộ buộc các đơn vị phải điều chỉnh phương án thi công, chia nhỏ nhiều mũi thi công, làm giảm hiệu quả sử dụng thiết bị và nhân công.

Bên cạnh đó, mưa kéo dài từ tháng 5 đến tháng 10/2025, ảnh hưởng của bão số 11, cùng việc giá nhiên liệu, vật liệu xây dựng tăng đột biến do xung đột Trung Đông trong giai đoạn từ tháng 3 đến hết tháng 5/2026, hiện vẫn duy trì ở mức cao, vượt xa giá bỏ thầu, đã làm gia tăng đáng kể áp lực chi phí.

Đặc biệt, từ cuối năm 2025, nguồn cung vật liệu, đặc biệt là đá xây dựng, cũng trở nên khan hiếm do nhiều mỏ trên địa bàn bị hạn chế công suất khai thác theo giấy phép, khiến việc cung ứng chỉ diễn ra cầm chừng.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Thanh Hoài - Phó Cục trưởng Cục Đường bộ Việt Nam, ngoài những nguyên nhân khách quan, công tác huy động nhân lực và thiết bị của các nhà thầu cũng chưa đáp ứng yêu cầu.

Theo tiến độ tổng thể đã điều chỉnh, đến tháng 6/2026, toàn Dự án phải huy động khoảng 500 thiết bị thi công và 1.500 nhân sự, nhưng thực tế không đạt kế hoạch.

Nguyên nhân là việc công trình được triển khai đồng loạt với nhiều dự án trọng điểm trên cả nước khiến nguồn lao động phổ thông thiếu hụt nghiêm trọng.

Chính vì vậy, trong điều kiện thời tiết thuận lợi, sản lượng thi công toàn Dự án cũng chỉ đạt khoảng 120 - 160 tỷ đồng/tháng, thấp hơn nhiều so với mức 550 - 600 tỷ đồng/tháng theo kế hoạch. Khi thời tiết khu vực trung du bắt đầu bước vào mùa mưa, sản lượng tụt mạnh, chỉ còn khoảng 20 - 25 tỷ đồng/tuần.

Hiện tiến độ toàn Dự án đầu tư xây dựng tuyến Chợ Mới - Bắc Kạn đang chậm khoảng 34% so với tiến độ tổng thể.

“Với tốc độ này, mục tiêu cơ bản hoàn thành Dự án trong năm 2026 và đưa vào khai thác năm 2027 là không thể đáp ứng nếu chủ đầu tư và các nhà thầu không có giải pháp thực chất” - đại diện Cục Đường bộ Việt Nam nhận định.