Tiếp tục chương trình Kỳ họp, Quốc hội đã tiến hành thảo luận tại tổ về dự án Luật Nhà ở (sửa đổi), Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) và Luật Đất đai (sửa đổi).

Nghiên cứu hỗ trợ trực tiếp người có nhu cầu thuê nhà

Tham gia phát biểu tại tổ, một trong những vấn đề đại biểu Phan Đức Hiếu (đoàn Hưng Yên) quan tâm là về chính sách phát triển nhà ở cho thuê.

Theo đại biểu, cần xây dựng thị trường nhà ở cho thuê bền vững, mang nguyên tắc thị trường nhiều hơn; huy động quỹ nhà ở, công năng dư thừa của người dân để cho thuê chuyên nghiệp, ổn định.

Đối với chính sách ưu đãi nhà ở cho thuê, đại biểu bày tỏ băn khoăn về việc ưu đãi thời hạn cho thuê lên tới 50 năm, vì về bản chất không khác nhiều so với việc mua nhà. Để xây dựng thị trường nhà ở cho thuê vận hành theo cơ chế thị trường, đại biểu đề xuất khuyến khích cho thuê qua các tổ chức trung gian chuyên nghiệp thay vì giao dịch trực tiếp giữa các cá nhân.

Đại biểu cho rằng, mô hình này giúp người thuê có thể thuê lâu dài hàng chục năm, hoạt động cho thuê chuyên nghiệp hơn, kinh doanh theo quy mô có điều kiện bù trừ về giá, minh bạch thuế và có đơn vị thực hiện sửa sang, bảo hành, bảo dưỡng nhà.

Cùng với phát triển thị trường, đại biểu đề nghị cân nhắc cách thức quản lý nhà ở cho thuê. Theo đại biểu, nếu quá nhấn mạnh việc nâng tiêu chuẩn, đặt thêm nhiều điều kiện thì chi phí có thể tăng lên, kéo theo giá cho thuê tăng.

Bên cạnh việc tổ chức thị trường, đại biểu Phan Đức Hiếu đề nghị nghiên cứu chính sách trợ giúp trực tiếp phía cầu, tức người có nhu cầu thuê nhà, thay vì chỉ tập trung tác động vào nguồn cung.

Theo đại biểu, hỗ trợ phía cầu giúp người dân được hưởng ngay, có lựa chọn phù hợp nhất với nhu cầu chỗ ở. Nguồn lực đến trực tiếp đối tượng chính sách, còn phía cung sẽ tự điều chỉnh để tạo ra sản phẩm có chất lượng phù hợp.

Đại biểu cũng bày tỏ băn khoăn về việc hình thành những cộng đồng dân cư không đan xen, khi một khu vực chỉ tập trung nhà cho thuê, nhà thuê giá rẻ hoặc nhà chính sách. Cách tiếp cận hỗ trợ phía cầu có thể góp phần giải quyết vấn đề này, tạo sự đa dạng trong các hoạt động kinh tế - xã hội.

Về phía cung, đại biểu mong muốn có chính sách tạo động lực cho doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ cho thuê chuyên nghiệp, thúc đẩy cả doanh nghiệp nhà nước hoạt động phi lợi nhuận.

Các đại biểu phát biểu tại Tổ 6. Ảnh: Đức Thanh

Từ những phân tích trên, đại biểu Phan Đức Hiếu mong muốn chính sách phát triển nhà ở cho thuê vừa huy động được quỹ nhà ở sẵn có, công năng dư thừa trong dân, vừa tạo động lực hình thành các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ chuyên nghiệp. Đồng thời, cần nghiên cứu hỗ trợ trực tiếp người thuê, bảo đảm thị trường phát triển an toàn, bền vững và người dân có chỗ ở ổn định, lâu dài.

Chính sách nhà ở cho thuê cũng là nội dung đại biểu Lò Thị Việt Hà (Tuyên Quang) quan tâm khi thảo luận về Luật Nhà ở. Theo đại biểu, việc bổ sung một chương riêng về nội dung này là phù hợp với thực tiễn, nhất là trong bối cảnh dịch chuyển lao động tại các đô thị lớn, khu công nghiệp, khu công nghệ cao. Đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế tài chính, tín dụng đủ sức hấp dẫn để thu hút nguồn lực xã hội tham gia phát triển nhà ở cho thuê, đáp ứng nhu cầu của người lao động; đồng thời, rà soát khả năng chi trả của người thuê nhà.

Về kiểm soát giá cho thuê, đại biểu Lò Thị Việt Hà đề nghị làm rõ nguyên tắc, phương pháp xác định và khung giá nhà ở cho thuê tại Điều 37 đối với nguồn vốn Quỹ nhà ở và Điều 43 đối với nguồn vốn tư nhân. Theo đại biểu, cần bảo đảm cân bằng giữa khả năng chi trả của công nhân, người lao động thu nhập thấp với tỷ suất lợi nhuận của nhà đầu tư, bởi mức giá xác định theo chi phí đầu tư ban đầu có thể vẫn cao hơn khả năng chi trả của người lao động. Do đó, đại biểu đề nghị cân nhắc chỉnh sửa quy định để hài hòa lợi ích giữa các bên.

Đại biểu cũng đánh giá dự thảo Luật vẫn thiên về phía cung, trong khi các quy định về phía cầu nhằm bảo đảm khả năng chi trả và tiếp cận nhà ở của người thụ hưởng chưa thực sự khả thi. Giá thuê nhà ở được đầu tư bằng vốn của Quỹ nhà ở xác định theo nguyên tắc tính đủ chi phí, trong khi nhu cầu vốn đầu tư cũng đang hướng nhiều hơn đến phía nhà đầu tư thay vì người có nhu cầu sử dụng.

Vì vậy, đại biểu đề nghị rà soát lại các quy định, bảo đảm người dân được tiếp cận chỗ ở ổn định, lâu dài, an toàn và phù hợp với khả năng chi trả theo tinh thần Thông báo số 64-TB/VPTW.

Đại biểu Lò Thị Việt Hà (đoàn Tuyên Quang) phát biểu. Ảnh: Báo Đại biểu Nhân dân

Cùng đề cập đến vấn đề này, đại biểu Lương Minh Tùng (Đắk Lắk) đề nghị làm rõ nguyên tắc xác định giá thuê tại Điều 37 đối với nhà ở từ nguồn vốn Quỹ nhà ở và Điều 43 đối với nhà ở từ nguồn vốn tư nhân, bảo đảm cân bằng giữa khả năng chi trả của người dân và lợi nhuận hợp lý của nhà đầu tư. Đại biểu cũng đề nghị có chính sách tín dụng ưu đãi thực chất đối với các dự án nhà ở cho thuê và tăng cường bảo vệ người thuê nhà dài hạn.

Về đối tượng được thuê nhà ở, khoản 1 Điều 31 dự thảo Luật quy định: “Đối tượng được thuê nhà ở là công dân Việt Nam có khó khăn về nhà ở hoặc có nhu cầu thuê nhà ở”. Theo đại biểu Lương Minh Tùng, quy định này còn quá rộng, trong khi nguồn lực của Nhà nước có hạn.

Do vậy, đại biểu đề nghị quy định rõ thứ tự ưu tiên, trước hết dành cho người thực sự khó khăn về nhà ở; nhóm chỉ có nhu cầu thuê nhà ở được xem xét sau, khi quỹ nhà ở còn lại sau khi đã đáp ứng các trường hợp ưu tiên.

Đối với nhóm gặp khó khăn về nhà ở, đại biểu đề nghị xây dựng tiêu chí cụ thể để xem xét, đặc biệt quan tâm đến thanh niên mới khởi nghiệp, công nhân, lao động xa quê và các gia đình trẻ có thu nhập thấp. Với những đối tượng này, chỗ ở ổn định với giá phù hợp là điều kiện để họ an tâm làm việc, lập gia đình và gắn bó với địa phương.