Để con đường nông sản mới của Việt Nam ngày càng phát triển

Năm 2024, nông nghiệp tiếp tục được nhận định sẽ rực rỡ hơn với nhiều nông sản có bước chuyển mới. Nhưng con đường nông sản mới của Việt Nam không chỉ là ruộng đồng, nhà máy mà là không gian sáng tạo, nông nghiệp xanh, tích hợp đa giá trị với sở hữu trí tuệ, thương hiệu, du lịch, giải trí, thời trang…

Con đường nông sản mới của Việt Nam
Phát triển nông nghiệp xanh đang là xu hướng của nhiều người trẻ.

Điểm sáng ấn tượng của bức tranh kinh tế Việt Nam

Trong bối cảnh kinh tế khó khăn, tăng trưởng ngành Nông nghiệp Việt Nam vẫn đạt mức 3,83% - là mức tăng cao nhất 10 năm qua. Trong khi kim ngạch xuất khẩu cả nước giảm 4,4%, xuất khẩu nông sản đạt hơn 53 tỷ USD, xuất siêu kỷ lục hơn 12 tỷ USD, tăng 43,7%, chiếm trên 42,5% xuất siêu cả nước. Có hơn 10 loại nông sản đạt kim ngạch xuất khẩu từ 1 tỷ USD trở lên. Sầu riêng - "trái cây vua" có mức tăng trưởng 66% so cùng kỳ, cao nhất từ trước đến nay, đạt hơn 5,57 tỷ USD. Xuất khẩu gạo tăng 17,4% về lượng, 39,4% về giá trị, đạt hơn 4,8 tỷ USD. Đây là mức tăng kỷ lục về lượng, giá trị, giá bán sau 34 năm Việt Nam quay trở lại thị trường xuất khẩu gạo thế giới.

Cùng với gạo lên đỉnh thế giới là cà phê Việt liên tục lập đỉnh giá và đạt kim ngạch xuất khẩu gần 4,2 tỷ USD. Trong lịch sử xuất khẩu hơn 30 năm qua, giá cà phê năm 2023 đã tăng cao chưa từng có, mặc dù giảm 9,6% về lượng, nhưng giá trị kim ngạch xuất khẩu cà phê vẫn tăng 3,1%, đạt gần 4,2 tỷ USD. Kim ngạch xuất khẩu hạt điều cũng tăng 23,4 về lượng và 17,6% về giá trị, đạt 3,63 tỷ USD.

Tuy nhiên, ngược với bức tranh sáng màu, sôi động của sầu riêng, lúa gạo, cà phê là cảnh khó khăn của cam sành, thanh long, tôm, cá tra... Khó khăn trong sản xuất, doanh nghiệp thiếu đơn hàng, thị trường tiêu thụ thu hẹp khiến xuất khẩu các nông sản này sụt giảm, hoặc tăng về sản lượng, nhưng vẫn giảm giá trị so cùng kỳ năm trước. Kim ngạch xuất khẩu thủy sản giảm 17,5%, chè giảm 10,9%, xuất khẩu hạt tiêu tăng 16,6% về lượng, nhưng giảm 6% giá trị.

Còn nhiều nông sản phụ thuộc “xuất khẩu tài nguyên” dựa vào lợi thế tài nguyên, “xuất khẩu thô” do chủ yếu là gia công và tỷ trọng vật tư, nguyên liệu nhập khẩu còn cao. Hàm lượng tri thức, công nghệ như trí tuệ nhân tạo, tự động hóa; giá trị gia tăng từ đổi mới sáng tạo, kinh tế số, kinh tế tuần hoàn chưa nhiều. Hàng năm còn phải tiêu tốn hàng chục tỷ USD để nhập khẩu nguyên liệu, vật tư nông nghiệp. Có đến 60% nguyên liệu phải nhập khẩu để làm thức ăn chăn nuôi, hơn 40% phân bón, nguyên liệu sản xuất phân bón, thuốc trừ sâu phải nhập khẩu. Ngân hàng Thế giới (WB) đánh giá nông dân Việt Nam đang lạm dụng hơn 55% chi phí vật tư đầu vào.

Nông sản sáng tạo xanh và nông nghiệp thời trang

Cần phải có cách tiếp cận mới để “chiếc bánh nông sản” lớn thêm với cách chọn lựa “con đường nông sản mới”, không chỉ là đồng ruộng và nhà máy, mà còn là không gian sáng tạo, nông nghiệp tích hợp đa giá trị với du lịch, giải trí, thời trang. Theo đó, nông nghiệp xanh là một xu thế không thể đảo ngược. Để đạt được mục tiêu đó thì nông nghiệp cần tín chỉ carbon và đây sẽ trở thành một loại hàng hóa. Việt Nam được đánh giá là thị trường tiềm năng của tín chỉ carbon.

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, mỗi năm Việt Nam có thể bán ra thị trường thế giới 57 triệu tín chỉ carbon, thu về hàng trăm triệu USD. Năm 2023, lần đầu tiên Việt Nam thu được 1.200 tỷ đồng từ bán tín chỉ carbon rừng. Quỹ Bảo vệ và phát triển rừng Việt Nam đã tiếp nhận 41,2 triệu USD từ WB chi trả cho các chủ rừng, còn lại 10,3 triệu USD sẽ nhận thanh toán sau khi hoàn thành việc chuyển giao 10,3 triệu tấn CO2.

Đề án phát triển 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đang được tiếp cận theo cách tạo ra không gian phát triển và tích hợp đa giá trị, hàng năm giảm khoảng 10 triệu tấn carbon thu về khoảng 100 triệu USD. Việc gia tăng giá trị từ sản xuất lúa giảm phát thải nhà kính để có thể bán tín chỉ carbon cũng là cách tiếp cận kinh tế mới mang nhiều trách nhiệm xã hội và môi trường.

Sản xuất nông nghiệp tuần hoàn không chỉ giảm phát thải khí CO2 ra môi trường mà còn gia tăng chuỗi giá trị nông sản, biến chất thải chăn nuôi, thủy sản thành phân bón hữu cơ, gia tăng giá trị nông sản hàng chục, hàng trăm lần. Việc áp dụng mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc, áp dụng các tiêu chuẩn chất lượng, đáp ứng yêu cầu đa dạng, ngày càng cao của khách hàng.

Cần có chương trình, kế hoạch, lộ trình cụ thể

Để nâng cao giá trị nông sản, cần sự tiếp cận tổng thể, sự phối hợp đa ngành và giải quyết liên ngành để nông sản phát triển bền vững trong tương lai. Cần có chương trình, kế hoạch, lộ trình cụ thể để mở rộng mã số vùng và cơ sở đóng gói, bao bì đủ điều kiện. Cần sớm hình thành các tổ hợp đủ mạnh để hỗ trợ, chủ động ứng phó, tạo ra giá trị gia tăng dựa trên khai thác hiệu quả các nguồn lực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Ngành Nông nghiệp cần tiếp tục lan tỏa sâu sắc hơn nữa tư duy kinh tế và tạo ra không gian giá trị cho nông nghiệp du lịch, nông nghiệp giải trí, nông nghiệp thời trang. Giá trị sáng tạo không chỉ là bánh mì, mì tôm thanh long, các sản phẩm sau gạo, tôm, cá tra làm chất dẫn dụ thủy sản, dược phẩm, collagen có giá trị gia tăng cao. Có thể là tơ sợi từ khóm dệt nên áo bà ba, khăn rằn và các sản phẩm thời trang sáng tạo khác trên các thảm đỏ với người đẹp và du lịch. Những thứ vô hình chúng ta chưa khai thác có thể còn mang giá trị nhiều hơn cái hữu hình mà ta đang theo đuổi.

Sự tích hợp với các nguồn lực vật chất, từ lợi thế tự nhiên, các nguồn tài chính, khoa học công nghệ; đặc biệt là nguồn lực con người trong mối liên kết các tác nhân quan trọng trong chuỗi giá trị nông sản. Việc chuyển đổi sang phương thức kinh doanh nông nghiệp mới đòi hỏi phải nghiên cứu, kết nối thực tiễn, ứng dụng mạnh mẽ hơn nữa khoa học công nghệ trong việc xây dựng chuỗi liên kết, chọn các tiêu chuẩn phù hợp, xây dựng hệ thống kiểm soát chất luợng tin cậy làm công cụ, xây dựng các tác nhân nòng cốt tham gia chuỗi và huớng đến cộng đồng.

Không gian phát triển và con đường nông sản mới đang mở ra phía trước từ tư duy mới, cách tiếp cận mới và cách thức giải bài toán nông nghiệp và chọn con đường đi mới. Đó là hướng đi của “con đường nông sản mới” từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp.

TS. Trần Hữu Hiệp

Tin cùng chuyên mục

Các luật áp dụng sớm sẽ củng cố lòng tin và thúc đẩy thị trường bất động sản phục hồi

Các luật áp dụng sớm sẽ củng cố lòng tin và thúc đẩy thị trường bất động sản phục hồi

HoREA cho rằng, Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản… nếu được Quốc hội cho phép áp dụng sớm từ ngày 1/7/2024 cùng với các luật liên quan có hiệu lực sẽ củng cố lòng tin và thúc đẩy thị trường bất động sản phục hồi vào cuối năm 2024 và phát triển an toàn, lành mạnh, bền vững.
Bình Định: Kích cầu du lịch, phát triển kinh tế biển thông qua lễ hội tinh hoa đất biển năm 2024

Bình Định: Kích cầu du lịch, phát triển kinh tế biển thông qua lễ hội tinh hoa đất biển năm 2024

UBND tỉnh Bình Định vừa ban hành kế hoạch tổ chức Lễ hội tinh hoa đất biển Bình Định năm 2024 nhằm quảng bá thế mạnh, tiềm năng Bình Định, từ đó thu hút khách du lịch đến với Quy Nhơn.
Đối thoại gỡ khó cho doanh nghiệp khu công nghệ cao Hòa Lạc

Đối thoại gỡ khó cho doanh nghiệp khu công nghệ cao Hòa Lạc

Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trần Sỹ Thanh vừa chủ trì Hội nghị đối thoại tháo gỡ khó khăn và thúc đẩy hoạt động công nghệ cao, tại Khu công nghệ cao (CNC) Hòa Lạc.
TP. Hồ Chí Minh có tiềm năng tăng trưởng tài sản tốt trong thập kỷ tới

TP. Hồ Chí Minh có tiềm năng tăng trưởng tài sản tốt trong thập kỷ tới

Theo bảng xếp hạng hàng năm do công ty Henley & Partners thực hiện, xét về tiềm năng tăng trưởng tài sản trong thập kỷ tới, TP. Hồ Chí Minh nằm trong số các thành phố được chú ý.
Thúc đẩy thương mại và đầu tư song phương Việt Nam - Dubai

Thúc đẩy thương mại và đầu tư song phương Việt Nam - Dubai

Năm 2023, thương mại song phương phi dầu mỏ giữa Việt Nam và Dubai tăng 12,2%, đạt giá trị 8,6 tỷ USD. Năm 2024 và các năm tiếp theo, Việt Nam có thêm cơ hội mới để xuất khẩu sang Dubai đồ nội thất, các loại hạt, trái cây nhiệt đới và cà phê.

Tin khác

Rà soát dự án phân lô bán nền tại Đà Lạt, Bảo Lộc

Rà soát dự án phân lô bán nền tại Đà Lạt, Bảo Lộc

Nhằm kịp thời phát hiện sai phạm để chấn chỉnh, hướng dẫn các chủ đầu tư khắc phục những tồn tại, hạn chế trong quá trình triển khai thực hiện dự án bất động sản…, UBND tỉnh Lâm Đồng vừa có văn bản giao các cơ quan chức năng kiểm tra, rà soát các dự án kinh doanh bất động sản trên địa bàn TP. Đà Lạt và TP. Bảo Lộc.
Bộ Nội vụ thông tin về tiến độ triển khai cải cách tiền lương

Bộ Nội vụ thông tin về tiến độ triển khai cải cách tiền lương

Các công tác chuẩn bị cho cải cách tiền lương từ 1/7 đang được tích cực triển khai, trong đó có những vấn đề cần được xin ý kiến Bộ Chính trị. Cụ thể như việc bảo lưu tiền lương, thu nhập đối với cán bộ, công chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý; trợ cấp với các cán bộ, công chức có lương cơ bản thấp…
Hà Nội: Thu ngân sách 4 tháng đầu năm tăng 6,4%

Hà Nội: Thu ngân sách 4 tháng đầu năm tăng 6,4%

Theo Sở Tài chính Hà Nội, tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn 4 tháng đầu năm 2024 ước thực hiện 198,1 nghìn tỷ đồng, đạt 48,5% dự toán pháp lệnh năm và tăng 6,4% so với cùng kỳ năm trước.
Ngân hàng Nhà nước hủy đấu thầu vàng do không đủ số lượng thành viên đăng ký dự thầu

Ngân hàng Nhà nước hủy đấu thầu vàng do không đủ số lượng thành viên đăng ký dự thầu

Ngày 3/5, Ngân hàng Nhà nước cho biết đã hủy phiên đấu thầu vàng sáng 3/5 do chỉ có một đơn vị nộp phiếu dự thầu. Đây là lần thứ 3, Ngân hàng Nhà nước hủy đấu thầu vàng do không đủ số lượng thành viên đăng ký dự thầu.
Quy hoạch hạ tầng dự trữ, cung ứng xăng dầu, khí đốt quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn 2050

Quy hoạch hạ tầng dự trữ, cung ứng xăng dầu, khí đốt quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn 2050

Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đã ký Quyết định số 343/QĐ-TTg phê duyệt Kế hoạch thực hiện Quy hoạch hạ tầng dự trữ, cung ứng xăng dầu, khí đốt quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Kế hoạch), có hiệu lực từ 25/4/2024.
Tháo "nút thắt" về nguyên phụ liệu cho ngành da giày

Tháo "nút thắt" về nguyên phụ liệu cho ngành da giày

Để hỗ trợ cung ứng nguyên liệu, nâng cao sức cạnh tranh cho ngành da giày Việt Nam, nhiều ý kiến cho rằng, cần thiết thành lập Trung tâm giao dịch phát triển nguyên phụ liệu.
Ưu tiên "hồi sức" cho khu vực doanh nghiệp

Ưu tiên "hồi sức" cho khu vực doanh nghiệp

Mặc dù những tín hiệu tích cực cho nền kinh tế đã xuất hiện khi kết thúc quý I, nhưng đầu tư tư nhân suy giảm, doanh nghiệp vẫn đối mặt rất nhiều khó khăn. Để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế, các chuyên gia cho rằng, một trong những ưu tiên chính là tập trung "hồi sức" cho khu vực doanh nghiệp, phục hồi động lực tăng trưởng cho năm nay mà còn tạo nền tảng bền vững hơn cho giai đoạn tới.
Cơ hội và thách thức trong phát triển điện mặt trời mái nhà

Cơ hội và thách thức trong phát triển điện mặt trời mái nhà

Khuyến khích phát triển điện gió, điện mặt trời tự sản tự tiêu, lắp đặt tại nhà dân, công sở, khu công nghiệp được nêu rõ tại Quyết định 500/QĐ-TTg ngày 15/5/2023 của Thủ tướng Chính phủ. Tuy nhiên, đây là bài toán khó về kinh tế, bởi phát triển điện mặt trời mái nhà bên cạnh lợi ích cũng đặt ra nhiều thách thức.
Thông tuyến cao tốc Diễn Châu - Bãi Vọt và Cam Lâm - Vĩnh Hảo

Thông tuyến cao tốc Diễn Châu - Bãi Vọt và Cam Lâm - Vĩnh Hảo

Hai dự án thành phần cao tốc Bắc - Nam đầu tư theo hình thức đối tác công - tư (PPP) là: Diễn Châu - Bãi Vọt và Cam Lâm - Vĩnh Hảo đã hoàn thành đúng dịp kỷ niệm 49 năm thống nhất đất nước, góp phần nối thông cao tốc từ Hà Nội về Nghệ An, cũng như minh chứng hiệu quả chủ trương xã hội hoá đầu tư cao tốc để đầu tư đồng bộ, hiện đại hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông…
Thanh Hóa: Thành lập Cụm Công nghiệp Thuần Lộc gần 24ha

Thanh Hóa: Thành lập Cụm Công nghiệp Thuần Lộc gần 24ha

UBND tỉnh Thanh Hóa vừa ban hành quyết định thành lập cụm công nghiệp Thuần Lộc tại xã Thuần Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa. Dự án có diện tích gần 24 ha, với tổng mức đầu tư tạm tính gần 210 tỷ đồng.
Xem thêm
Phiên bản di động